Siedemnastowieczny manuskrypt Sutry Diamentowej

Siedemnastowieczny, iluminowany złotym atramentem manuskrypt Sutry Diamentowej, podarowany Książnicy Pomorskiej przez J.Ś. XIV Dalaj Lamę Tybetu. Na początku XX wieku, pomiędzy manuskryptami z Dunhuang znaleziono kopię chińskiej wersji Sutry Diamentowej, datowanej na 868 rok, co czyni ją pierwszą książką na świecie, która w ogóle została wydrukowana (wcześniej od prób samego Gutenberga). The British Library napisała o niej: „Najwcześniejsza kompletnie zachowana, datowana drukowana książka.”


SUTRA DIAMENTOWA

Sutra Wadźra Przecinacz

Sutra Wadźraciedika (tyb.: Dordzie ciodpa)

Wzniosła sutra mahajany na temat
mądrości, która wykroczyła ponad.


„Czcigodny Subhuti zapytał Buddhę, “Bhagawanie, jak nazywa się ta rozprawa o Dharmie? Jak powinna być zapamiętana?” Powiedział to, a Buddha odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, ta rozprawa o Dharmie nazywa się ‘mądrość, która wykroczyła ponad’. Tak powinna być zapamiętana.” [2]



Z języka angielskiego przełożył:
mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski (getsul Lhundrub Dzinpa), 2012.





SPIS TREŚCI

TEKST ŹRÓDŁOWY

MANTRA

KOLOFON

BIBLIOGRAFIA

PRZYPISY

LISTA ZAGADNIEŃ





„Subhuti, ta rozprawa o Dharmie będąc niewyobrażalną, proces jej [karmicznego] dojrzewania, w samej rzeczy, powinien również być znany, jako niewyobrażalny.” (Sutra Diamentowa)


„ ...jeżeli ktoś usłyszawszy tę rozprawę Dharmy nie odrzuciłby jej, to ten ktoś wytworzyłby w ten sposób dużo większą zasługę na tej podstawie...” (Sutra Diamentowa)


„Subhuti, Ci, w których umyśle chociaż raz pojawi się wiara w wyjaśnienia słów takich sutr, jak ta, Tathagata o tym wie. Subhuti, Tathagata ich widzi; Subhuti, wszystkie te czujące istoty wytworzą i doskonale zbiorą niezgłębiony stos duchowej zasługi.” (Sutra Diamentowa)


„Subhuti, w jakimkolwiek miejscu na Ziemi ta sutra jest nauczana, to miejsce na Ziemi stanie się godne tego, aby świat oddawał mu hołd razem z dewami, ludźmi i asurami. To miejsce na Ziemi stanie się godne tego, aby składać mu pokłony i godne tego, aby z szacunkiem go okrążać. To miejsce na Ziemi stanie się podobne do stupy.” (Sutra Diamentowa)


„Subhuti, jeżeli w którymkolwiek miejscu na Ziemi nawet jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, jest recytowany lub nauczany, to miejsce na Ziemi jest prawdziwą stupą świata, dewów, ludzi i asurów, zatem nie ma potrzeby wspominać, że ktokolwiek zajmuje się tą rozprawą Dharmy, uczy się jej na pamięć, czyta ją, pogłębia zrozumienie oraz należycie przyswaja ją sobie, będzie najbardziej zdumiewający. W tym miejscu na Ziemi Buddha rezyduje; inne poziomy guru również tam przebywają.” (Sutra Diamentowa)


„Ci, którzy zajmują się tą rozprawą o Dharmie, uczą się jej na pamięć, czytają i rozumieją ją oraz poprawnie i gruntownie uczą jej innych w szczegółach, są oni znani Tathagacie, są oni widziani przez Tathagatę. Wszystkie te czujące istoty będą zaopatrzone w niezgłębiony stos duchowej zasługi. Będąc zaopatrzone w niewyobrażalny stos zasługi, nieporównywalny, niezmierzony i nieograniczony, wszystkie te czujące istoty będą trzymać moje oświecenie na ramieniu. Dlaczego tak jest? Subhuti, tej rozprawy Dharmy nie mogą usłyszeć ci, którzy cenią sobie to, co niższe, ci widzący jaźń, ci widzący czującą istotę, ci widzący żyjącą istotę; ci widzący osobę nie są w stanie jej usłyszeć, zająć się nią, nauczyć się jej na pamięć, czytać i rozumieć ją, gdyż jest to niemożliwe.” (Sutra Diamentowa)


„Subhuti, jakikolwiek syn linii przekazu lub córka linii przekazu, który zajmuje się słowami sutry takiej, jak ta, uczy się ich na pamięć, czyta je i rozumie, będzie dręczony; będzie intensywnie dręczony. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ jakiekolwiek nie cnotliwe uczynki z wcześniejszych żywotów, które zostały popełnione przez te czujące istoty, a które spowodowałyby odrodzenie w niższych sferach istnienia, z powodu udręki w tym życiu, te nie cnotliwe uczynki z wcześniejszych żywotów zostaną oczyszczone, a ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, również osiągnie oświecenie buddhy.” (Sutra Diamentowa)


„Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek z tej sutry, miałby nauczać go innych, Subhuti, w porównaniu do tego stosu zasługi, wcześniejszy stos zasługi, nie zbliżywszy się nawet do setnej jego części, nie wytrzymuje porównania.” (Sutra Diamentowa)


„Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, również miałby nauczać go innych, na tej podstawie wytworzyłby on wiele wielkich duchowych zasług, nieobliczalnych, niezgłębionych.” (Sutra Diamentowa)


„Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, miałby wytłumaczyć oraz poprawnie i gruntownie nauczać go również innych, na tej podstawie stos zasługi przez to wytworzony byłby dużo większy, nieobliczalny, niezgłębiony.” (Sutra Diamentowa)


„Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, również miałby wytłumaczyć oraz poprawnie i gruntownie nauczać go innych, na tej podstawie wytworzony stos zasługi byłby dużo większy, nieobliczalny, niezgłębiony. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ niedoścignione, doskonale urzeczywistnione oświecenie tathagatów arhatów doskonale urzeczywistnionych buddhów powstaje z tego; bhagawanowie buddhowie również z tego pochodzą.” (Sutra Diamentowa)


„Bhagawan odrzekł czcigodnemu Subhuti: Tak jest, tak jest. Te czujące istoty, które nie są przestraszone, przerażone i nie staną się przerażone wyjaśnieniami dotyczącymi tej sutry będą najbardziej zdumiewające.” (Sutra Diamentowa)







SUTRA WADŹRA PRZECINACZ

W sanskrycie:
Arja wadźraciedika nama pradźniaparamita mahajana sutra [
1]

W języku angielskim:
The Exalted Mahayana Sutra on the Wisdom Gone Beyond called “The Vajra Cutter”

W języku polskim:
Wzniosła sutra mahajany na temat mądrości, która wykroczyła ponad,
nazywana “Wadźra Przecinacz”
[2]





I prostrate to all the buddhas and bodhisattvas.

Thus did I hear at one time. The Bhagavan was dwelling at Shravasti, in the grove of Prince Jeta, in the garden of Anathapindada, [3] together with a great Sangha of bhikshus of 1,250 bhikshus and a great many bodhisattva mahasattvas.


Składam pokłony wszystkim buddhom i bodhisattwom.

Tak słyszałem jednego razu. Bhagawan przebywał w Śrawasti, w gaju Księcia Dziety, w ogrodzie Anathapindada [3], razem z wielką Sanghą mnichów liczącą 1250 bhikszów oraz z bardzo wieloma mahasattwami bodhisattwami.


Then, in the morning, having put on the lower and upper Dharma robes and carried the begging bowl, the Bhagavan entered the great city of Shravasti to request alms. Then, having gone to the great city of Shravasti to request alms, the Bhagavan afterwards enjoyed the alms food, and having performed the activity of food, [4] since he had given up alms of later food, [5] put away the begging bowl and upper robe. He washed his feet, sat upon the prepared cushion, and having assumed the cross-legged posture, straightened the body upright and placed mindfulness in front. Then, many bhikshus approached to the place where the Bhagavan was and, having reached there, bowing their heads to the Bhagavan’s feet, circumambulated three times and sat to one side.

Następnie o poranku, założywszy dolne i górne szaty Dharmy oraz niosąc miskę do przyjmowania jałmużny, Bhagawan wszedł do wielkiego miasta Śrawasti, aby poprosić o jałmużnę. Następnie, gdy poszedł do wielkiego miasta Śrawasti, aby poprosić o jałmużnę, Bhagawan potem z przyjemnością spożył jałmużnę. Po wykonaniu działań związanych z pożywieniem [4], jako że rezygnował z pożywienia z późniejszej jałmużny [5], odłożył miskę do przyjmowania jałmużny i górną szatę. Umył swoje stopy, usiadł na przygotowanej wyściółce i przyjąwszy pozycję ze skrzyżowanymi nogami, wyprostował ciało i skierował uwagę przed siebie. Następnie wielu mnichów zbliżało się do miejsca, w którym siedział Bhagawan, a doszedłszy do niego, składali mu pokłony dotykając czołem jego stóp, okrążali go trzy razy w geście szacunku i siadali z boku.


  1. Also at that time, the venerable Subhuti, joining that very assembly, sat down. Then, the venerable Subhuti rose from the seat, placed the upper robe over one shoulder, set his right knee on the ground, bowed, joining the palms, toward the Bhagavan, and said this to the Bhagavan: “Bhagavan, the extent to which the Tathagata Arhat Perfectly Enlightened Buddha has benefited the bodhisattva mahasattvas with highest benefit, the extent to which the Tathagata has entrusted the bodhisattva mahasattvas with highest entrustment – Bhagavan, it is astonishing; Sugata, [6] it is astonishing. Bhagavan, how should one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle abide, how practice, how control the mind?”

    Również w tym czasie czcigodny Subhuti, dołączając do tego zgromadzenia, zajął swoje miejsce. Następnie czcigodny Subhuti powstał, umieścił górną szatę na ramieniu, przyklęknął na prawym kolanie, skłonił głowę i składając dłonie w geście modlitwy w kierunku Bhagawana, powiedział do niego: “Bhagawanie, do tego stopnia, do którego Tathagata arhat doskonale oświecony Buddha obdarował mahasattwów bodhisattwów najwyższym dobrem, do tego stopnia, do którego Tathagata powierzył mahasattwom bodhisattwom najwyższe powiernictwo – Bhagawanie, to jest zdumiewające; Sugato [6], to jest zdumiewające. Bhagawanie, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, jak powinien przebywać na niej, jak powinien praktykować i jak kontrolować umysł?”


    That was said, and the Bhagavan said to the venerable Subhuti, “Subhuti, well said, well said. Subhuti, it is so; it is so. The Tathagata has benefited the bodhisattva mahasattvas with the highest benefit. The Tathagata has entrusted the bodhisattva mahasattvas with the highest entrustment. Subhuti, therefore, listen and properly retain it in mind, and I will explain to you how one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle should abide, how practice, how control the mind.”

    To zostało powiedziane i Bhagawan odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, dobrze powiedziane, dobrze powiedziane. Subhuti, tak jest; tak jest. Tathagata obdarował mahasattwów bodhisattwów najwyższym dobrem. Tathagata powierzył mahasattwom bodhisattwom najwyższe powiernictwo. Subhuti, dlatego słuchaj i właściwie zachowaj to w umyśle, bo wyjaśnię Ci, jak ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, powinien przebywać na niej, jak powinien praktykować i jak kontrolować umysł.”


  2. Having replied, “Bhagavan, so be it,” the venerable Subhuti listened in accordance with the Bhagavan, and the Bhagavan said this: “Subhuti, here, one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle should generate the mind [of enlightenment] thinking this: ‘As many as are included in the category of sentient being – born from egg, born from the womb, born from heat and moisture, born miraculously; with form, without form, with discrimination, without discrimination, without discrimination but not without [subtle] discrimination – the realm of sentient beings, as many as are designated by imputation as sentient beings, all those I shall cause to pass completely beyond sorrow into the realm of nirvana without remainder of the aggregates. Although limitless sentient beings have thus been caused to pass completely beyond sorrow, no sentient being whatsoever has been caused to pass completely beyond sorrow.’

    Odpowiedziawszy, “Bhagawanie, niech tak będzie”, czcigodny Subhuti słuchał zgodnie z radą Bhagawana, a Bhagawan powiedział to: “Subhuti, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, powinien wzbudzić w umyśle oświeconą motywację, myśląc w ten sposób: ‘Tak wiele istot, jak zaliczono do kategorii czujących – urodzonych z jajka, urodzonych z macicy, urodzonych z ciepła i wilgoci, urodzonych w cudowny sposób; mających formę, nie mających formy, posiadających umiejętność rozróżniania, bez takiej umiejętności, ale nie pozbawionych subtelnego rozróżniania – całą sferę czujących istot, tak wiele istot, jak tylko jest desygnowanych przez przypisanie [im tożsamości] czujących istot, spowoduję, że wszystkie one ostatecznie przejdą ze smutku do sfery nirwany, w której nie pozostają agregaty. Mimo, że w ten sposób spowodowano, iż niezliczone czujące istoty ostatecznie opuściły sferę smutku, to w ogóle nie spowodowano, aby jakakolwiek czująca istota ostatecznie opuściła sferę smutku.’ ”


    “Why is that? Subhuti, because if a bodhisattva engages in discriminating a sentient being, he is not to be called a ‘bodhisattva.’ Why is that? Subhuti, if anyone engages in discriminating a sentient being, or engages in discriminating a living being, or engages in discriminating a person, they are not to be called a ‘bodhisattva.’

    “Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że jeżeli bodhisattwa angażuje się w rozróżnianie czującej istoty, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. Dlaczego tak jest? Subhuti, jeżeli ktokolwiek angażuje się w rozróżnianie czującej istoty lub angażuje się w rozróżnianie żyjącej istoty lub angażuje się w rozróżnianie osoby, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’.”


  3. “Further, Subhuti, a bodhisattva gives a gift without abiding in a thing; gives a gift without abiding in any phenomenon whatsoever. A gift should be given not abiding in visual form, nor should a gift be given abiding in sound, smell, taste, tactility, or a phenomenon. Subhuti, without abiding in discriminating anything whatsoever as any sign, thus does a bodhisattva give a gift. Why is that? Subhuti, because the heap of merit of that bodhisattva, who gives a gift without abiding, Subhuti, is not easy to take the measure of.

    “Dalej, Subhuti, bodhisattwa daje podarunek bez przebywania w nim; daje podarunek bez przebywania w jakimkolwiek zjawisku. Podarunek powinien być dany nie przebywając w wizualnej formie, ani nie powinien być dany przebywając w dźwięku, zapachu, smaku, dotyku lub zjawisku. Subhuti, bez przebywania w rozróżnieniu czegokolwiek w ogóle, jako jakiegokolwiek znaku, w ten sposób bodhisattwa daje podarunek. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ stosu duchowej zasługi tego bodhisattwy, który daje podarunek bez przebywania, nie jest łatwo zmierzyć.”


    “Subhuti, what do you think about this? Do you think it is easy to take the measure of space in the east?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so.” The Bhagavan said, “Subhuti, similarly, do you think it is easy to take the measure of space in the south, west, north, above, below, the intermediate directions, and the ten directions?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so.” The Bhagavan said, “Subhuti, similarly, the heap of merit of that bodhisattva, who gives a gift without abiding is also not easy to take the measure of.

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy myślisz, że łatwo jest zmierzyć przestrzeń na wschód?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, nie jest łatwo.” Bhagawan rzekł, “Subhuti, podobnie, czy myślisz, że łatwo jest zmierzyć przestrzeń na południe, zachód, północ, w kierunku dolnym, w kierunkach pośrednich i w dziesięciu kierunkach?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, nie jest łatwo.” Bhagawan rzekł, “Subhuti, podobnie, stosu duchowej zasługi tego bodhisattwy, który daje podarunek bez przebywania, również nie jest łatwo zmierzyć.”


  4. “Subhuti, what do you think about this? Is one viewed as the Tathagata due to the perfect marks?” [7] Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so; one is not viewed as the Tathagata due to the perfect marks. Why is that? Because, that itself which the Tathagata called perfect marks are not perfect marks.” He replied thus, and the Bhagavan said this to the venerable Subhuti: “Subhuti, to the degree there are perfect marks, to that degree there is deception. To the degree there are no perfect marks, [8] to that degree there is no deception. Thus, view the Tathagata as marks and no marks.” [9]

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków?” [7] Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest; nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków. Dlaczego tak jest? Ponieważ to, co Tathagata nazwał doskonałymi znakami, nie jest doskonałymi znakami.” Odpowiedział w ten sposób, a Bhagawan tak powiedział czcigodnemu Subhuti: “Subhuti, do tego stopnia, do jakiego są doskonałe znaki, do tego stopnia jest oszukaństwo. Do tego stopnia, do jakiego nie ma doskonałych znaków [8], do tego stopnia nie ma oszukaństwa. Tak więc postrzegaj Tathagatę, jako znaki i brak znaków.” [9]


  5. He said that and the venerable Subhuti replied to the Bhagavan, “Bhagavan, in the future period, at the end of the five hundred, [10] when the holy Dharma will totally perish, will any sentient beings produce correct discrimination upon the words of sutras [11] such as this [12] being explained?”

    Powiedział to, a czcigodny Subhuti rzekł Bhagawanowi, “Bhagawanie, w przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat [10], gdy święta Dharma całkowicie zginie, czy wtedy jakiekolwiek czujące istoty będą w stanie poprawnie rozróżniać na podstawie wyjaśnień słów zawartych w takich sutrach [11], jak ta?” [12]


    The Bhagavan said, “Subhuti, do not say what you have said, ‘…in the future period, at the end of the five hundred, when the holy Dharma will totally perish, will any sentient beings produce correct discrimination upon the words of sutras such as this being explained…’ [13] Moreover, Subhuti, in the future period, at the end of the five hundred, when the holy Dharma will totally perish, there will be bodhisattva mahasattvas, endowed with morality, endowed with qualities, endowed with wisdom. Subhuti, those bodhisattva mahasattvas moreover will not have made homage to just a single buddha; they will not have produced roots of virtue to just a single buddha. Subhuti, there will be bodhisattva mahasattvas who have made homage to many hundred thousands of buddhas and produced roots of virtue to many hundred thousands of buddhas.

    Bhagawan odparł, “Subhuti, nie mów tego, co właśnie powiedziałeś, ‘…w przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat, gdy święta Dharma całkowicie zginie, czy wtedy jakiekolwiek czujące istoty będą w stanie poprawnie rozróżniać na podstawie wyjaśnień słów zawartych w takich sutrach, jak ta…’ [13] Ponadto, Subhuti, w przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat, gdy święta Dharma całkowicie zginie, będą mahasattwowie bodhisattwowie, obdarzeni moralnością, obdarzeni zaletami charakteru, obdarzeni mądrością. Subhuti, ponadto ci mahasattwowie bodhisattwowie nie składali hołdu zaledwie jednemu buddzie; nie wytworzyli korzeni duchowej zasługi jedynie w związku z jednym buddhą. Subhuti, będą mahasattwowie bodhisattwowie, którzy składali hołd wielu setkom tysięcy buddhów i którzy wytworzyli korzenie duchowej zasługi w związku z wieloma setkami tysięcy buddhów.”


  6. “Subhuti, those who will acquire merely a single mind of faith upon the words of such sutras as this being explained, Subhuti, the Tathagata knows. Subhuti, they are seen by the Tathagata; Subhuti, all those sentient beings will produce and perfectly collect an unfathomable heap of merit.

    “Subhuti, Ci, w których umyśle chociaż raz pojawi się wiara w wyjaśnienia słów takich sutr, jak ta, Tathagata o tym wie. Subhuti, Tathagata ich widzi; Subhuti, wszystkie te czujące istoty wytworzą i doskonale zbiorą niezgłębiony stos duchowej zasługi.”


  7. “Why is that? Subhuti, because those bodhisattva mahasattvas will not engage in discriminating a self and will not discriminate a sentient being, will not discriminate a living being, will not engage in discriminating a person. Subhuti, those bodhisattva mahasattvas will not engage in discriminating phenomena nor discriminating non-phenomena; nor will they engage in discrimination or non-discrimination. [14] Why is that? Subhuti, because if those bodhisattva mahasattvas engage in discriminating phenomena, that itself would be of them [15] grasping a self and grasping a sentient being, grasping a living being, grasping a person. Because even if they engage in discriminating phenomena as non-existent, [16] that would be of them grasping a self and grasping a sentient being, grasping a living being, grasping a person.

    “Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ ci mahasattwowie bodhisattwowie nie będą angażowali się w rozróżnianie jaźni i w rozróżnianie czującej istoty, ani w rozróżnianie żyjącej istoty, ani w rozróżnianie osoby. Subhuti, ci mahasattwowie bodhisattwowie nie będą angażowali się w rozróżnianie zjawisk, ani w rozróżnianie nie-zjawisk; ani nie będą angażowali się w rozróżnianie lub nie-rozróżnianie [14]. Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że jeżeli mahasattwowie bodhisattwowie angażowaliby się w rozróżnianie zjawisk, to byłoby to z ich strony [15] [mentalne] chwytanie jaźni i [mentalne] chwytanie czującej istoty, [mentalne] chwytanie żyjącej istoty oraz [mentalne] chwytanie osoby. Ponieważ nawet gdyby angażowali się w rozróżnianie zjawisk, jako nie istniejących [16], to byłoby to z ich strony [mentalne] chwytanie jaźni i [mentalne] chwytanie czującej istoty, [mentalne] chwytanie żyjącej istoty oraz [mentalne] chwytanie osoby.”


    “Why is that? Further, Subhuti, because a bodhisattva should not wrongly grasp phenomena, nor grasp non-phenomena.” Therefore, thinking of that, the Tathagata said, “If, by those who know this Dharma treatise as like a boat, even dharmas should be given up, what need is there to mention non-dharmas?” [17]

    “Dlaczego tak jest? Dalej, Subhuti, dlatego, że bodhisattwa nie powinien w błędny sposób [mentalnie] chwytać zjawisk, ani w błędny sposób [mentalnie] chwytać nie-zjawisk.” Dlatego, myśląc o tym, Tathagata powiedział, “Jeżeli Ci, którzy rozumieją, że ten traktat Dharmy jest podobny w swojej funkcji do łodzi, powinni zrezygnować z dharm, zatem czy jest potrzeba, aby wspominać o rezygnowaniu z nie-dharm?” [17]


  8. Further, the Bhagavan said to the venerable Subhuti, “Subhuti, what do you think about this? Does that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, exist whatsoever? Has any dharma been taught by the Tathagata?” [18]

    Dalej, Bhagawan powiedział czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ta nieprześcigniona, doskonała i kompletna dharma oświecenia, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, w ogóle istnieje? Czy jakakolwiek dharma była nauczana przez Tathagatę?” [18]


    He said that, and the venerable Subhuti replied to the Bhagavan, “Bhagavan, as I understand this meaning that was taught by the Bhagavan, that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever. That dharma that was taught by the Tathagata does not exist whatsoever. Why is that? Because any dharma manifestly and completely realized or taught by the Tathagata is not to be grasped, not to be expressed; it is not dharma nor is it non-dharma. Why is that? Because arya beings are differentiated [19] by the uncompounded.” [20]

    Tak powiedział, a czcigodny Subhuti odpowiedział Bhagawanowi, “Bhagawanie, tak, jak zrozumiałem znaczenie, które było nauczane przez Bhagawana, ta nieprześcigniona, doskonała i kompletna dharma oświecenia, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, w ogóle nie istnieje. Ta dharma, która była nauczana przez Tathagatę, w ogóle nie istnieje. Dlaczego tak jest? Ponieważ jakakolwiek dharma w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistniona lub nauczana przez Tathagatę, nie ma być [mentalnie] chwytana, nie ma być wyrażona; bo ani nie jest ona dharmą, ani nie jest nie-dharmą. Dlaczego tak jest? Ponieważ arjowie są odróżniani [19] na podstawie niezłożonego.” [20]


  9. The Bhagavan said to the venerable Subhuti, “Subhuti, what do you think about this? If some son of the lineage or daughter of the lineage, completely filling this billionfold world system [21] with the seven types of precious things, were to give gifts, [22] do you think that son of the lineage or daughter of the lineage would produce an immense heap of merit on that basis?”

    Bhagawan powiedział czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli jakiś syn linii przekazu [mahajany] lub córka linii przekazu [mahajany], całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów [21] siedmioma typami cennych rzeczy, miałby w ten sposób składać dary [22], czy myślisz, że ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, stworzyłby niezmierny stos duchowej zasługi na tej podstawie?”


    Subhuti replied, “Bhagavan, immense. Sugata, immense. That son of the lineage or daughter of the lineage would produce an immense heap of merit on that basis. Why is that? Bhagavan, because that very heap of merit is not a heap; therefore, the Tathagata says, ‘Heap of merit, heap of merit.’ ”

    Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, byłby niezmierny. Sugato, byłby niezmierny. Ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, stworzyłby niezmierny stos duchowej zasługi na tej podstawie. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ ten stos zasługi nie jest stosem; dlatego Tathagata mówi, ‘Stos zasługi, stos zasługi.’ ”


  10. The Bhagavan said, “Subhuti, compared to any son of the lineage or daughter of the lineage who, completely filling this billionfold world system with the seven types of precious things, were to give gifts, if someone, having taken [23] even as little as one stanza of four lines from this discourse of Dharma, also were to explain and correctly and thoroughly teach it to others, on that basis, the heap of merit produced would be much greater, incalculable, unfathomable. Why is that? Subhuti, because the unsurpassed perfectly completed enlightenment of the tathagata arhat perfectly completed buddhas arises from it; the buddha bhagavans also are produced from it. Why is that? Subhuti, because the buddha dharmas called ‘buddha dharmas,’ are those buddha dharmas taught by the Tathagata as non-existent; therefore, they are called ‘buddha dharmas.’

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, w porównaniu do jakiegokolwiek syna linii przekazu lub córki linii przekazu, który całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów siedmioma typami cennych rzeczy miałby w ten sposób składać dary, jeżeli ktoś wziąwszy [23] nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, również miałby wytłumaczyć oraz poprawnie i gruntownie nauczać go innych, na tej podstawie wytworzony stos zasługi byłby dużo większy, nieobliczalny, niezgłębiony. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ niedoścignione, doskonale urzeczywistnione oświecenie tathagatów arhatów doskonale urzeczywistnionych buddhów powstaje z tego; bhagawanowie buddhowie również z tego pochodzą. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ dharmy buddhy nazywane ‘dharmami buddhy’, są tymi dharmami buddhy, o których Tathagata nauczał, że nie istnieją; dlatego są nazywane ‘dharmami buddhy’.


  11. “Subhuti, what do you think about this? Does the stream-enterer think, ‘I have attained the result of stream-enterer’?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. Why is that? Bhagavan, because one does not enter into anything whatsoever; therefore, one is called ‘stream-enterer.’ One has not entered into form, nor entered into sound, nor into smell, nor into taste, nor into tactility, nor entered into a phenomenon; [24] therefore, one is called ‘stream-enterer.’ Bhagavan, if that stream-enterer were to think ‘I have attained the result of stream-enterer,’ that itself would be a grasping of that as a self, [25] grasping as a sentient being, grasping as a living being, grasping as a person.”

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy "Wchodzący w strumień" myśli ‘Osiągnąłem rezultat "Wchodzącego w strumień" ’? ” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ nie wchodzi się w ogóle w nic; dlatego nazywa się go "Wchodzącym w strumień". Nie wchodzi się w formę, ani nie wchodzi się w dźwięk, ani nie wchodzi się w zapach, ani nie wchodzi się w smak, ani nie wchodzi się w dotyk, ani nie wchodzi się w zjawisko [24] ; dlatego nazywa się go "Wchodzącym w strumień". Bhagawanie, jeżeli ten "Wchodzący w strumień" miałby pomyśleć ‘Osiągnąłem rezultat "Wchodzącego w strumień" ’, to byłoby to [mentalne] chwytanie tego jako jaźni [25], chwytanie jako czującej istoty, chwytanie jako żyjącej istoty, chwytanie jako osoby.”


    The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does the once-returner think, ‘I have attained the result of once-returner’?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. Why is that? Because the phenomenon of entry into the state of the once-returner does not exist whatsoever. Therefore, one says, ‘once-returner.’” [26]

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy "Jednokrotnie powracający" myśli ‘Osiągnąłem rezultat "Jednokrotnie powracającego" ’? ” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest. Dlaczego tak jest? Ponieważ zjawisko wejścia w stan "Jednokrotnie powracającego" w ogóle nie istnieje. Dlatego mówi się "Jednokrotnie powracający" [26].


    The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does the non-returner think, ‘I have attained the result of non-returner’?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. Why is that? Because the phenomenon of entry into the state of the non-returner does not exist whatsoever. Therefore, one says, ‘non-returner.’” [27]

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy "Nie powracający" myśli ‘Osiągnąłem rezultat "Nie powracającego" ’? ” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest. Dlaczego tak jest? Ponieważ zjawisko wejścia w stan "Nie powracającego" w ogóle nie istnieje. Dlatego mówi się "Nie powracający" [27].


    The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does the arhat think, ‘I have attained the result of arhatship’?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. Why is that? Because the phenomenon called ‘arhat’ does not exist whatsoever. Bhagavan, if the arhat were to think, ‘I have attained the result of arhatship,’ that itself would be a grasping of that as a self, grasping as a sentient being, grasping as a living being, grasping as a person.

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy arhat myśli ‘Osiągnąłem rezultat bycia arhatem’? ” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest. Dlaczego tak jest? Ponieważ zjawisko zwane "arhat" w ogóle nie istnieje. Bhagawanie, jeżeli ten arhat miałby pomyśleć ‘Osiągnąłem rezultat bycia arhatem’, to byłoby to [mentalne] chwytanie tego jako jaźni, chwytanie jako czującej istoty, chwytanie jako żyjącej istoty, chwytanie jako osoby.”


    “Bhagavan, I was declared by the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha as the foremost of those who abide without afflictions. [28] Bhagavan, I am an arhat, free of attachment; but, Bhagavan, I do not think, ‘I am an arhat.’ Bhagavan, if I were to think, ‘I have attained arhatship,’ the Tathagata would not have made the prediction about me saying, ‘The son of the lineage, Subhuti, is the foremost of those who abide without afflictions. Since not abiding in anything whatsoever, he abides without affliction, he abides without affliction.’ ”

    “Bhagawanie, zostałem ogłoszony przez Tathagatę arhata doskonale urzeczywistnionego Buddhę, jako czołowy wśród tych, którzy przebywają bez cierpień [28]. “Bhagawanie, jestem arhatem, wolnym od przywiązania; ale, Bhagawanie, ja nie myślę sobie ‘jestem arhatem’. Bhagawanie, jeżeli miałbym pomyśleć ‘Osiągnąłem stan arhata’, Tathagata nie wygłosiłby przepowiedni na mój temat, mówiąc: ‘Syn linii przekazu, Subhuti, jest czołowym wśród tych, którzy przebywają bez cierpień. Ponieważ nie przebywa w czymkolwiek, przebywa bez cierpienia, przebywa bez cierpienia.’ ”


  12. The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does that dharma that was received by the Tathagata from the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha Dipankara exist whatsoever?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. That dharma that was received by the Tathagata from the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha Dipankara does not exist whatsoever.”

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ta dharma, którą otrzymał Tathagata od tathagaty arhata doskonale urzeczywistnionego buddhy Dipankary, w ogóle istnieje?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest. Ta dharma, którą otrzymał Tathagata od tathagaty arhata doskonale urzeczywistnionego buddhy Dipankary, w ogóle nie istnieje.”


  13. The Bhagavan said, “Subhuti, if some bodhisattva were to say, ‘I shall actualize arranged fields,’ [29] they would speak untruly. Why is that? Subhuti, because arranged fields called ‘arranged fields,’ those arrangements are taught by the Tathagata as non-existent; therefore, they are called ‘arranged fields.’ Subhuti, therefore, the bodhisattva mahasattva thus should generate the mind without abiding, should generate the mind not abiding in anything. They should generate the mind not abiding in form, should generate the mind not abiding in sound, smell, taste, tactility, or phenomenon.

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, jeżeli bodhisattwa miałby powiedzieć ‘Urzeczywistnię zaaranżowane pola’ [29], powiedziałby nieprawdziwie. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ zaaranżowane pola nazywane ‘zaaranżowanymi polami’ są zaaranżowanymi polami, o których Tathagata nauczał, że nie istnieją; dlatego są nazywane ‘zaaranżowanymi polami’. Subhuti, dlatego mahasattwa bodhisattwa powinien w ten sposób wzbudzić w umyśle stan pozbawiony przebywania, powinien wzbudzić w umyśle stan nie przebywania w niczym. Powinien wzbudzić w umyśle stan nie przebywania w formie, powinien wzbudzić w umyśle stan nie przebywania w dźwięku, zapachu, smaku, dotyku lub zjawisku.”


  14. “Subhuti, it is like this: If, for example, the body of a being were to become thus, were to become like this, as big as Sumeru, the king of mountains, Subhuti, what do you think about this? Would that body [30] be big?” Subhuti replied, “Bhagavan, that body would be big. Sugata, that body would be big. Why is that? Because it is taught by the Tathagata as not being a thing; therefore, it is called a ‘body.’ Since it is taught by the Tathagata as not being a thing; therefore, it is called a ‘big body.’ ”

    “Subhuti, to jest tak: jeżeli, na przykład, ciało istoty miałoby się stać do tego stopnia, miałoby się stać takie, tak wielkie jak góra Sumeru, król gór, Subhuti, co o tym sądzisz? Czy to ciało [30] byłoby duże?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, to ciało byłoby duże. Sugato, to ciało byłoby duże. Dlaczego tak jest? Dlatego, że Tathagata nauczał o tym, jako o czymś nie będącym rzeczą, dlatego jest to nazywane ‘ciałem’. Ponieważ Tathagata nauczał o tym, jako o czymś nie będącym rzeczą, dlatego jest to nazywane ‘dużym ciałem’. ”


  15. The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? If there were also just as many Ganges Rivers as there are grains of sand in the river Ganges, would their grains of sand be many?” Subhuti replied, “Bhagavan, if those very Ganges Rivers were many, there is no need to mention their grains of sand.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Gdyby było również tak wiele rzek Ganges, jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges, czy miałyby one wiele ziarenek piasku?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, jeżeli tych rzek Ganges byłoby tak wiele, to nie ma potrzeby wspominać o ich ziarnkach piasku.”


    The Bhagavan said, “Subhuti, you should appreciate; you should understand. [31] If some man or woman, completely filling with the seven kinds of precious things that many world systems as there are grains of sand of those rivers Ganges, [32] were to offer that to the tathagata arhat perfectly completed buddhas, Subhuti, what do you think about this? Would that man or woman produce much merit on that basis?” Subhuti replied, “Bhagavan, much. Sugata, much. That man or woman would produce much merit on that basis.”

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, powinieneś to wysoko sobie cenić; powinieneś to rozumieć [31]. Jeżeli jakiś mężczyzna lub kobieta, całkowicie wypełniając siedmioma rodzajami cennych rzeczy, tak wiele systemów światów, jak wiele jest ziarenek piasku w tych wszystkich rzekach Ganges [32], miałby to ofiarować tathagatom arhatom doskonale urzeczywistnionym buddhom, Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ten mężczyzna lub kobieta, wytworzyłby dużo duchowej zasługi na tej podstawie?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, dużo. Sugato, dużo. Ten mężczyzna lub kobieta, wytworzyłby dużo duchowej zasługi na tej podstawie.”


  16. The Bhagavan said, “Subhuti, compared to someone who, completely filling that many world systems with the seven types of precious things, were to give gifts to the tathagata arhat perfectly completed buddhas, if someone, having taken even as little as a stanza of four lines from this discourse of Dharma, were to explain it and correctly and thoroughly teach it also to others, on that basis the merit that itself would produce would be much greater, incalculable, unfathomable.

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, w porównaniu do kogoś, kto całkowicie wypełniając tak wiele systemów światów siedmioma typami cennych rzeczy miałby w ten sposób składać dary tathagatom arhatom doskonale urzeczywistnionym buddhom, jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, miałby wytłumaczyć oraz poprawnie i gruntownie nauczać go również innych, na tej podstawie stos zasługi przez to wytworzony byłby dużo większy, nieobliczalny, niezgłębiony.”


  17. “Furthermore, Subhuti, if, at whatever place on earth even a stanza of four lines from this discourse on Dharma is recited or taught, that place on earth is a real shrine [33] of the world with devas, humans, and asuras, what need to mention that whoever takes up this discourse of Dharma, memorizes, reads, understands, and properly takes to mind [34] will be most astonishing. At that place on earth the Teacher resides; other levels of gurus also abide.” [35]

    “Ponadto, Subhuti, jeżeli w którymkolwiek miejscu na Ziemi nawet jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, jest recytowany lub nauczany, to miejsce na Ziemi jest prawdziwym relikwiarzem [33] świata, dewów, ludzi i asurów, zatem nie ma potrzeby wspominać, że ktokolwiek zajmuje się tą rozprawą Dharmy, uczy się jej na pamięć, czyta ją, pogłębia zrozumienie oraz należycie przyswaja ją sobie [34], będzie najbardziej zdumiewający. W tym miejscu na Ziemi Nauczyciel [Buddha] rezyduje; inne poziomy Nauczycieli również tam przebywają.” [35]


  18. He said that and the venerable Subhuti replied to the Bhagavan, “Bhagavan, what is the name of this discourse of Dharma? How should it be remembered?” He said that and the Bhagavan replied to the venerable Subhuti, “Subhuti, the name of this Dharma discourse is the ‘wisdom gone beyond’; it should be remembered like that. Why is that? Subhuti, because the very same wisdom gone beyond that is taught by the Tathagata is not gone beyond; therefore, it is called ‘wisdom gone beyond.’ ”

    Powiedział to, a czcigodny Subhuti odrzekł Bhagawanowi, “Bhagawanie, jak nazywa się ta rozprawa o Dharmie? Jak powinna być zapamiętana?” Powiedział to, a Bhagawan odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, ta rozprawa o Dharmie nazywa się ‘mądrość, która wykroczyła ponad’. Tak powinna być zapamiętana. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ ta sama mądrość, która wykroczyła ponad, której naucza Tathagata, nie wykroczyła ponad; dlatego jest nazywana ‘mądrością, która wykroczyła ponad’. ”


  19. “Subhuti, what do you think about this? Does the dharma that is taught by the Tathagata exist whatsoever?” Subhuti replied, “Bhagavan, the dharma that is taught by the Tathagata does not exist whatsoever.” [36]

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy dharma, która jest nauczana przez Tathagatę w ogóle istnieje?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, dharma, która jest nauczana przez Tathagatę w ogóle nie istnieje.” [36]


  20. The Bhagavan said, “Subhuti, what do think about this? Are the quantities of particles of earth that exist in a billionfold world system many?” Subhuti replied, “Bhagavan, the particles of earth are many. Sugata, they are many. Why is that? Bhagavan, because that which is a particle of earth was taught by the Tathagata as not being a particle; therefore, it is called ‘particle of earth.’ That which is a world system was taught by the Tathagata as not being a world system; therefore, it is called a ‘world system.’ ”

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ilość cząstek ziemi, które istnieją w miliardkrotnym systemie światów, jest duża?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tych cząstek ziemi jest dużo. Sugato, jest ich dużo. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ o tym, co jest cząstką ziemi Tathagata nauczał, jako o czymś, co nie jest cząstką; dlatego jest to nazywane ‘cząstką ziemi’. O tym, co jest systemem światów Tathagata nauczał, jako o czymś, co nie jest systemem światów; dlatego jest to nazywane ‘systemem światów’.”


  21. The Tathagata said, “Subhuti, what do you think about this? Is one to be viewed as the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha due to those thirty-two marks of a great being?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so. Why is that? Bhagavan, because those thirty-two marks of a great being that are taught by the Tathagata are taught by the Tathagata as no marks; therefore, they are called ‘thirty-two marks of the Tathagata.’ ” [37]

    Tathagata powiedział, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ktoś ma być postrzegany, jako tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha z powodu tych trzydziestu dwóch znaków wielkiej istoty?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest; Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ te trzydzieści dwa znaki wielkiej istoty, o których naucza Tathagata, Tathagata naucza o nich, jako o czymś, co nie jest znakami; dlatego są nazywane ‘trzydziestoma dwoma znakami tathagaty’.” [37]


  22. The Bhagavan said, “Further, Subhuti, compared with some man or woman completely giving up bodies numbering the grains of sand of the river Ganges, if someone, taking even as little as a stanza of four lines from this discourse of Dharma, also were to teach it to others, [38] they would produce on that basis many greater merits, incalculable, unfathomable.”

    Bhagawan rzekł, “Dalej, Subhuti, w porównaniu do jakiegoś mężczyzny lub kobiety, który całkowicie składa w ofierze swoje ciało tyle razy, ile jest ziarenek piasku w rzece Ganges, jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, również miałby nauczać go innych [38], na tej podstawie wytworzyłby on wiele wielkich duchowych zasług, nieobliczalnych, niezgłębionych.”


  23. Thereupon, the venerable Subhuti, due to the impact of the Dharma, shed tears. Having wiped away the tears, he replied to the Bhagavan, “Bhagavan, this discourse on Dharma taught thus by the Tathagata, [39] Bhagavan, is astonishing. Sugata, it is astonishing. Bhagavan, since my production of exalted wisdom, I have never before heard this discourse on Dharma. Bhagavan, those sentient beings who will produce correct discrimination upon this sutra being explained will be most astonishing. Why is that? Bhagavan, because that which is correct discrimination is not discrimination; therefore, correct discrimination was taught by the Tathagata saying ‘correct discrimination.’

    Wtedy Subhuti, pod wpływem tych nauk Dharmy, uronił łzy. Wytarłszy łzy odpowiedział Bhagawanowi, “Bhagawanie, ta rozprawa na temat Dharmy, właśnie nauczana przez Tathagatę [39], Bhagawanie, jest ona zdumiewająca; Sugato, jest ona zdumiewająca. Bhagawanie, od kiedy urzeczywistniłem wzniosłą mądrość, nigdy przedtem nie słyszałem tej rozprawy na temat Dharmy. Bhagawanie, te czujące istoty, które osiągną prawidłowe rozróżnienie na podstawie wyjaśnień dotyczących tej sutry, będą najbardziej zdumiewające. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ to, co jest prawidłowym rozróżnieniem, nie jest rozróżnieniem; dlatego Tathagata nauczał prawidłowego rozróżnienia, mówiąc: ‘prawidłowe rozróżnienie’. ”


    Bhagavan, upon this Dharma discourse being explained, that I imagine and appreciate is not astonishing [40] to me. Bhagavan, in the final time, in the final age, at the end of the five hundred, those sentient beings who take up this Dharma discourse, memorize, read, and understand it will be most astonishing. Furthermore, Bhagavan, they will not engage in discriminating a self; will not engage in discriminating a sentient being, discriminating a living being, discriminating a person. Why is that? Bhagavan, because that itself which is discrimination as a self, discrimination as a sentient being, discrimination as a living being, and discrimination as a person is not discrimination. Why is that? Because the buddha bhagavans are free of all discrimination.”

    Bhagawanie, to, że wyobrażam sobie wyjaśnienia dotyczące tej rozprawy Dharmy i wysoko je sobie cenię, nie jest dla mnie zdumiewające [40]. Bhagawanie, w końcowym czasie, w końcowym wieku, na koniec pięciuset lat, te czujące istoty, które zajmą się tą rozprawą o Dharmie, będą uczyły się jej na pamięć, czytały ją i rozumiały, to będzie najbardziej zdumiewające. Ponadto, Bhagawanie, one nie będą angażowały się w rozróżnianie jaźni; nie będą angażowały się w rozróżnianie czującej istoty, ani w rozróżnianie żyjącej istoty, ani w rozróżnianie osoby. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ to, co jest rozróżnianiem jako jaźni, rozróżnianiem jako czującej istoty, rozróżnianiem jako żyjącej istoty i rozróżnianiem jako osoby, nie jest rozróżnianiem. Dlaczego tak jest? Dlatego, że bhagawanowie buddhowie są wolni od wszelkiego rozróżniania.”


  24. He said that and the Bhagavan replied to the venerable Subhuti, “Subhuti, it is so; it is so. Upon this sutra being explained, those sentient beings who are unafraid, unterrified, and will not become terrified will be most astonishing. Why is that? Subhuti, because this highest wisdom gone beyond, taught by the Tathagata, the highest wisdom gone beyond that is taught by the Tathagata, was also taught by unfathomable buddha bhagavans – therefore, it is called ‘highest wisdom gone beyond.’

    Powiedział to, a Bhagawan odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, tak jest; tak jest. Te czujące istoty, które nie są przestraszone, przerażone i nie staną się przerażone wyjaśnieniami dotyczącymi tej sutry będą najbardziej zdumiewające. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ ta najwyższa mądrość, która wykroczyła ponad, nauczana przez Tathagatę, najwyższa mądrość, która wykroczyła ponad, która jest nauczana przez Tathagatę, była również nauczana przez niezgłębionych bhagawanów buddhów, dlatego jest nazywana ‘najwyższą mądrością, która wykroczyła ponad’.”


  25. “Further, Subhuti, that itself which is the patience gone beyond of the Tathagata has not gone beyond. Why is that? Subhuti, because when the king of Kalinga [41] cut off my limbs and appendages, at that time there did not arise in me discrimination as a self, discrimination as a sentient being, discrimination as a living being, nor discrimination as a person, and in me there was no discrimination whatsoever, yet there was also no non-discrimination. Why is that? Subhuti, because, if at that time there had arisen in me discrimination as a self, at that time there would also have arisen discrimination of malice; if there had arisen discrimination as a sentient being, discrimination as a living being, discrimination as a person, at that time there would also have arisen discrimination of malice.

    “Dalej, Subhuti, to, co jest cierpliwością Tathagaty, która wykroczyła ponad, nie wykroczyło ponad. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ gdy król Kalingi [41] odciął moje członki i wyrostki, w tamtym czasie nie powstało we mnie rozróżnienie jako jaźni, rozróżnienie jako czującej istoty, rozróżnienie jako żyjącej istoty, ani rozróżnienie jako osoby i nie było we mnie w ogóle żadnego rozróżnienia, ale nie było również nie-rozróżnienia. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ jeżeli w tamtym czasie powstałoby we mnie rozróżnienie jako jaźni, w tamtym czasie powstałoby również rozróżnienie złości; jeżeli powstałoby rozróżnienie jako czującej istoty, rozróżnienie jako żyjącej istoty, rozróżnienie jako osoby, w tamtym czasie powstałoby również rozróżnienie złości.”


  26. “Subhuti, I know with clairvoyance that in the past period, during five hundred lifetimes, I was the rishi [42] called ‘Preacher of Patience’; even then there did not arise in me the discrimination as a self; there did not arise the discrimination as a sentient being, discrimination as a living being, discrimination as a person. Subhuti, therefore, the bodhisattva mahasattva, completely abandoning all discrimination, should generate the mind for unsurpassed perfectly complete enlightenment. One should generate the mind not abiding in form. One should generate the mind not abiding in sound, smell, taste, tactility, or phenomena. One should generate the mind not abiding in non-phenomena either. One should generate the mind not abiding in anything whatsoever. Why is that? Because that itself which is abiding does not abide. Therefore, the Tathagata taught, ‘The bodhisattva should give gifts not abiding.’

    “Subhuti, dzięki mojemu jasnowidzeniu wiem, że w przeszłym okresie, podczas pięciuset żywotów, byłem risim [42] nazywanym ‘Kaznodzieją Cierpliwości’; nawet wtedy nie powstało we mnie rozróżnienie jako jaźni; nie powstało we mnie rozróżnienie jako czującej istoty, rozróżnienie jako żyjącej istoty, ani rozróżnienie jako osoby. Subhuti, dlatego mahasattwowie bodhisattwowie całkowicie porzucając wszelkie rozróżnianie powinni wzbudzić w umyśle motywację nieprześcignionego doskonałego całkowitego oświecenia. Powinno się wygenerować stan umysłu nie przebywający w formie. Powinno się wygenerować stan umysłu nie przebywający w dźwięku, zapachu, smaku, dotyku lub zjawisku. Powinno się wygenerować stan umysłu również nie przebywający w nie-zjawisku. Powinno się wygenerować stan umysłu nie przebywający w ogóle w czymkolwiek. Dlaczego tak jest? Dlatego, że to, co przebywa, nie przebywa. Dlatego Tathagata nauczał, ‘Bodhisattwa powinien ofiarowywać dary nie przebywając’. ”


    “Further, Subhuti, the bodhisattva should thus totally give away gifts for the welfare of all sentient beings. However, that itself which is discrimination as a sentient being is non-discrimination. Those themselves who were taught by the Tathagata saying ‘all sentient beings’ also do not exist. Why is that? Subhuti, because the Tathagata teaches reality, teaches truth, teaches what is; the Tathagata teaches what is without error.

    “Dalej, Subhuti, bodhisattwa powinien w ten sposób totalnie rozdać dary dla dobra wszystkich czujących istot. Jednakże, to, co jest rozróżnieniem jako czującej istoty, jest nie-rozróżnieniem. Ci, o których Tathagata nauczał, mówiąc: ‘wszystkie czujące istoty’ również nie istnieją. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ Tathagata naucza rzeczywistości, naucza prawdy, naucza tego, co jest; Tathagata naucza tego, co jest, bez błędu.”


    “Further, Subhuti, the dharma that is manifestly and completely realized or shown by the Tathagata has neither truth nor falsity. Subhuti, it is like this, for example: if a man with eyes has entered darkness, he does not see anything whatsoever; likewise should one view the bodhisattva who totally gives up a gift by falling into anything.

    “Dalej, Subhuti, ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił lub wskazywał Tathagata, nie posiada ani prawdy, ani fałszu. Subhuti, to jest tak, na przykład: jeżeli człowiek posiadający oczy wszedł w ciemność, wtedy w ogóle nic nie widzi; podobnie powinno się patrzeć na bodhisattwę, który totalnie oddaje dar przez wpadanie w cokolwiek.”


    “Subhuti, it is like this, for example: upon dawn and the sun rising, a man with eyes sees various kinds of forms; likewise should one view the bodhisattva who totally gives up a gift by not falling into anything.

    “Subhuti, to jest tak, na przykład: o świcie i gdy wschodzi Słońce, człowiek posiadający oczy widzi różne rodzaje form; podobnie powinno się patrzeć na bodhisattwę, który totalnie oddaje dar przez nie wpadanie w cokolwiek.”


  27. “Further, Subhuti, those sons of the lineage or daughters of the lineage who take up this Dharma discourse, memorize, read, understand, and correctly and thoroughly teach it to others in detail are known by the Tathagata, they are seen by the Tathagata. All those sentient beings will produce an unfathomable heap of merit.

    “Dalej, Subhuti, ci synowie linii przekazu lub córki linii przekazu, którzy zajmują się tą rozprawą o Dharmie, uczą się jej na pamięć, czytają i rozumieją ją oraz poprawnie i gruntownie uczą jej innych w szczegółach, są oni znani Tathagacie, są oni widziani przez Tathagatę. Wszystkie te czujące istoty wytworzą niezgłębiony stos zasługi.”


  28. “Further, Subhuti, compared to some man or woman, at the time of dawn, totally giving up bodies numbering the grains of sand of the river Ganges – also totally giving up bodies numbering the grains of sand of the river Ganges at the time of midday and evening, in such number totally giving up bodies for many hundred thousands of ten million, hundred billion eons [43] – if someone, having heard this Dharma discourse, would not reject it, if they themselves would produce much greater merit on that basis, incalculable, unfathomable, what need to mention someone who, having written it in letters, takes it up, memorizes, reads, understands, and correctly and thoroughly teaches it to others in detail?

    “Dalej, Subhuti, w porównaniu do jakiegoś mężczyzny lub kobiety, którzy o świcie totalnie ofiarują ciała tak liczne, jak ziarenka piasku w rzece Ganges oraz również totalnie ofiarują ciała tak liczne, jak ziarenka piasku w rzece Ganges w południe i wieczorem, w tej ilości totalnie ofiarują ciała przez wiele setek tysięcy dziesiątek milionów, setek miliardów eonów [43] – jeżeli ktoś usłyszawszy tę rozprawę Dharmy nie odrzuciłby jej, to jeżeli ten ktoś wytworzyłby w ten sposób dużo większą zasługę na tej podstawie [niż ta wcześniejsza, wynikająca z totalnego ofiarowania ciał], nieobliczalną, niezgłębioną, to jaka jest potrzeba, aby wspominać o kimś, kto przepisawszy ją literami, podjąłby się nauczenia jej na pamięć, czytania, zrozumienia oraz poprawnego i gruntownego nauczenia jej innych w szczegółach?”


  29. “Further, Subhuti, this Dharma discourse is unimaginable and incomparable. [44] This Dharma discourse was taught by the Tathagata for the benefit of sentient beings who have correctly entered into the supreme vehicle, for the welfare of sentient beings who have correctly entered into the best vehicle. Those who take up this Dharma discourse, memorize, read, understand, and correctly and thoroughly teach it to others in detail are known by the Tathagata, they are seen by the Tathagata. All those sentient beings will be endowed with an unfathomable heap of merit. Being endowed with an unimaginable heap of merit, incomparable, immeasurable, and limitless, all those sentient beings will hold my enlightenment on the shoulder. Why is that? Subhuti, this Dharma discourse is unable to be heard by those who appreciate the inferior, by those viewing a self, by those viewing a sentient being, by those viewing a living being; those viewing a person are unable to hear, to take up, to memorize, to read, and to understand, because that cannot be.

    “Dalej, Subhuti, ta rozprawa Dharmy jest niewyobrażalna i nieporównywalna [44]. Ta rozprawa Dharmy była nauczana przez Tathagatę dla korzyści czujących istot, które prawidłowo weszły na najwyższą ścieżkę, dla powodzenia czujących istot, które prawidłowo weszły na najlepszą ścieżkę. Ci, którzy zajmują się tą rozprawą o Dharmie, uczą się jej na pamięć, czytają i rozumieją ją oraz poprawnie i gruntownie uczą jej innych w szczegółach, są oni znani Tathagacie, są oni widziani przez Tathagatę. Wszystkie te czujące istoty będą zaopatrzone w niezgłębiony stos duchowej zasługi. Będąc zaopatrzone w niewyobrażalny stos zasługi, nieporównywalny, niezmierzony i nieograniczony, wszystkie te czujące istoty będą trzymać moje oświecenie na ramieniu. Dlaczego tak jest? Subhuti, tej rozprawy Dharmy nie mogą usłyszeć ci, którzy cenią sobie to, co niższe, ci widzący jaźń, ci widzący czującą istotę, ci widzący żyjącą istotę; ci widzący osobę nie są w stanie jej usłyszeć, zająć się nią, nauczyć się jej na pamięć, czytać i rozumieć ją, gdyż jest to niemożliwe.”


  30. “Further, Subhuti, at whatever place on earth this sutra is taught, that place on earth will become worthy to be paid homage by the world with devas, humans, and asuras. That place on earth will become worthy as an object of prostration and worthy as an object of circumambulation. That place on earth will become like a shrine. [45]

    “Dalej, Subhuti, w jakimkolwiek miejscu na Ziemi ta sutra jest nauczana, to miejsce na Ziemi stanie się godne tego, aby świat oddawał mu hołd razem z dewami, ludźmi i asurami. To miejsce na Ziemi stanie się godne tego, aby składać mu pokłony i godne tego, aby z szacunkiem go okrążać. To miejsce na Ziemi stanie się podobne do relikwiarza.” [45]


  31. “Subhuti, whatever son of the lineage or daughter of the lineage takes up the words of a sutra like this, memorizes, reads, and understands, they will be tormented; will be intensely tormented. [46] Why is that? Subhuti, because whatever non-virtuous actions of former lifetimes that were committed by those sentient beings that would bring rebirth in the lower realms, due to torment in this very life, those non-virtuous actions of former lifetimes will be purified, and they will also attain the enlightenment of a buddha.

    “Subhuti, jakikolwiek syn linii przekazu lub córka linii przekazu, który zajmuje się słowami sutry takiej, jak ta, uczy się ich na pamięć, czyta je i rozumie, będzie dręczony; będzie intensywnie dręczony [46]. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ jakiekolwiek nie cnotliwe uczynki z wcześniejszych żywotów, które zostały popełnione przez te czujące istoty, a które spowodowałyby odrodzenie w niższych sferach istnienia, z powodu udręki w tym życiu, te nie cnotliwe uczynki z wcześniejszych żywotów zostaną oczyszczone, a ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, również osiągnie oświecenie buddhy.”


  32. “Subhuti, I know with clairvoyance that in the past period, in even more countless of countless eons, much beyond even beyond [47] the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha Dipankara, there were eighty-four hundred thousands of ten million, hundred billion buddhas whom I pleased, and having pleased, did not upset. Subhuti, from whatever I did, having pleased and not having upset those buddha bhagavans and in the future period, at the end of the five hundred, from someone taking up this sutra, memorizing, reading, and understanding, Subhuti, compared to this heap of merit, the former heap of merit does not approach [48] even a hundredth part, a thousandth part, a hundred-thousandth part; does not withstand enumeration, measure, calculation, similarity, equivalence, or comparison.

    “Subhuti, dzięki mojemu jasnowidzeniu wiem, że w zamierzchłych czasach, nawet bardziej w przeszłości niż niepoliczalna ilość niepoliczalnych eonów, dużo dawniej niż za dawnych czasów [47] tathagaty arhata doskonale urzeczywistnionego buddhy Dipankary, było osiemdziesiąt cztery setek tysięcy po dziesięć milionów setek miliardów buddhów, których zadowoliłem, a zadowoliwszy, nie zaniepokoiłem ich. Subhuti, cokolwiek zrobiłem, zadowalając i nie niepokojąc tych wszystkich bhagawanów buddhów, to w przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat, ktoś, kto zajmowałby się tą sutrą, uczył się jej na pamięć, czytał i rozumiał ją, Subhuti, w porównaniu z takim stosem duchowej zasługi mój powyższy stos zasługi nie zbliża się [48] nawet do setnej części, tysięcznej części lub nawet stutysięcznej części; nie wytrzymuje on porównania, wyliczania, mierzenia, obliczania, podobieństwa ani równoważności.”


    “Subhuti, at that time, the sons of the lineage or daughters of the lineage will receive a quantity of heap of merit that, if I were to express the heap of merit of those sons of the lineage or daughters of the lineage, sentient beings would go mad, would be disturbed.

    “Subhuti, w tym czasie [w przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat], synowie linii przekazu lub córki linii przekazu, otrzymają taką ilość duchowej zasługi, że gdybym miał wyrazić wielkość stosu zasługi tych synów linii przekazu lub córek linii przekazu, czujące istoty oszalały by, byłyby wstrząśnięte.”


    “Further, Subhuti, this Dharma discourse being unimaginable, its maturation indeed should also be known as unimaginable.”

    “Dalej, Subhuti, ta rozprawa o Dharmie będąc niewyobrażalną, proces jej [karmicznego] dojrzewania, w samej rzeczy, powinien również być znany, jako niewyobrażalny.”


  33. Then, the venerable Subhuti replied to the Bhagavan, “Bhagavan, how should one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle abide, how practice, how control the mind?” The Bhagavan said, “Subhuti, here, one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle should generate the mind thinking this: ‘I shall cause all sentient beings to pass completely beyond sorrow into the realm of nirvana without remainder of the aggregates. Although sentient beings were caused to pass completely beyond sorrow like that, no sentient being whatsoever was caused to pass beyond sorrow.’ Why is that? Subhuti, because if a bodhisattva engages in discriminating a sentient being, he is not to be called a ‘bodhisattva.’ Also, if he engages in discriminating a person, he is not to be called a ‘bodhisattva.’ Why is that? Subhuti, because the dharma called ‘one who has correctly entered the bodhisattva’s vehicle’ does not exist whatsoever.

    Wtedy czcigodny Subhuti rzekł do Bhagawana, “Bhagawanie, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, jak powinien przebywać na niej, jak powinien praktykować i jak kontrolować umysł?” Bhagawan odparł, “Subhuti, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, powinien wzbudzić w umyśle motywację, myśląc w ten sposób: ‘Spowoduję, że wszystkie czujące istoty ostatecznie przejdą ze smutku do sfery nirwany, w której nie pozostają agregaty. Mimo, że w ten sposób spowodowano, iż czujące istoty ostatecznie opuściły sferę smutku, to w ogóle nie spowodowano, aby jakakolwiek czująca istota opuściła sferę smutku.’ Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że jeżeli bodhisattwa angażuje się w rozróżnianie czującej istoty, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. Jeżeli angażuje się on również w rozróżnianie osoby, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że dharma nazywana ‘ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy’ w ogóle nie istnieje.”


  34. “Subhuti, what do you think about this? Does that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata from the Tathagata Dipankara, unsurpassed perfect and complete enlightenment, exist whatsoever?” He said that and the venerable Subhuti replied to the Bhagavan, “Bhagavan, that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata from the Tathagata Dipankara, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever.”

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, którą otrzymał od tathagaty Dipankary, niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie, w ogóle istnieje?” Powiedział to, a Subhuti odpowiedział Bhagawanowi, “Bhagawanie, ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, którą otrzymał od tathagaty Dipankary, niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie, w ogóle nie istnieje.”


    He said that and the Bhagavan replied to the venerable Subhuti, “Subhuti, it is so. It is so, that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata from the Tathagata Dipankara, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever. Subhuti, if that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata were to exist at all, the Tathagata Dipankara would not have made the prediction to me, saying, ‘Young brahmin, in a future period you will become the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha called Śakyamuni.’ Subhuti, thus, since that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever, therefore, the Tathagata Dipankara made the prediction to me, saying, ‘Young brahmin, in a future period you will become the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha called Śakyamuni.’ Why is that? Because, Subhuti, ‘Tathagata’ is an epithet of the suchness of reality. [49]

    Powiedział to, a Bhagawan odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, tak jest; tak jest, ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, którą otrzymał od tathagaty Dipankary, niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie, w ogóle nie istnieje. Subhuti, jeżeli ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata miałaby w ogóle istnieć, to tathagata Dipankara nie wygłosiłby przepowiedni na mój temat, mówiąc: ‘Młody brahminie, w przyszłym okresie staniesz się tathagatą arhatem doskonale urzeczywistnionym buddhą nazywanym Siakjamuni.’ Subhuti, w ten sposób, ponieważ ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie, w ogóle nie istnieje, dlatego tathagata Dipankara wygłosił przepowiednię na mój temat, mówiąc: ‘Młody brahminie, w przyszłym okresie staniesz się tathagatą arhatem doskonale urzeczywistnionym buddhą nazywanym Siakjamuni.’ Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że ‘Tathagata’ jest epitetem takości rzeczywistości.” [49]


  35. “Subhuti, if someone were to say, ‘The Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha manifestly and completely realized unsurpassed perfect and complete enlightenment,’ they would speak wrongly. Why is that? Subhuti, because that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever. Subhuti, that dharma that was manifestly and completely realized [50] by the Tathagata has neither truth nor falsity. Therefore, ‘all dharmas are buddha dharmas’ was taught by the Tathagata. Subhuti, ‘all dharmas’, all those are non-dharmas. Therefore, it is said that ‘all dharmas are buddha dharmas.’ Subhuti, it is like this, for example: like a human endowed with a body [51] and the body became large.”

    “Subhuti, jeżeli ktoś miałby powiedzieć, ‘Tathagata arhat doskonale urzeczywistniony Buddha w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie’, powiedziałby niesłusznie. Dlaczego tak jest? Subhuti, dlatego, że ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, niedoścignione, doskonałe i całkowite oświecenie, w ogóle nie istnieje. Subhuti, ta dharma, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił [50] Tathagata, nie posiada ani prawdy, ani fałszu. Dlatego ‘wszystkie dharmy to dharmy buddhy’ było nauczane przez Tathagatę. Subhuti, ‘wszystkie dharmy’, one wszystkie są nie-dharmami. Dlatego jest powiedziane, że ‘wszystkie dharmy to dharmy buddhy’. Subhuti, to jest tak, na przykład: tak, jak człowiek obdarzony ciałem [51] i to ciało stało się duże.”


    The venerable Subhuti replied, “Bhagavan, that taught by the Tathagata, ‘a human endowed with a body and a large body,’ is taught by the Tathagata as not being a body. Therefore, ‘endowed with a body and a large body’ is said.”

    Czcigodny Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, to nauczane przez Tathagatę, jako ‘człowiek obdarzony ciałem i to dużym ciałem’, jest nauczane przez Tathagatę, jako coś nie będące ciałem. Dlatego mówi się ‘obdarzony ciałem i to dużym ciałem’.”


  36. The Bhagavan said, “Subhuti, it is so; if some bodhisattva were to say, ‘I shall cause sentient beings to completely pass beyond sorrow,’ he should not be called ‘bodhisattva.’ Why is that? Subhuti, does the dharma that is called ‘bodhisattva’ exist whatsoever?” Subhuti replied, “Bhagavan, it does not.” The Bhagavan said, “Subhuti, therefore, it was taught by the Tathagata that ‘all dharmas are without a sentient being, without a living being, without a person.’

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, tak jest; jeżeli jakiś bodhisattwa miałby powiedzieć, ‘Spowoduję, że czujące istoty ostatecznie opuszczą sferę smutku’, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. Dlaczego tak jest? Subhuti, czy ta dharma, która jest nazywana ‘bodhisattwa’ w ogóle istnieje?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, ona nie istnieje.” Bhagawan powiedział, “Subhuti, dlatego było to nauczane przez Tathagatę, że ‘wszystkie dharmy są pozbawione czującej istoty, są pozbawione żyjącej istoty i są pozbawione osoby’.”


  37. “Subhuti, if some bodhisattva were to say, ‘I shall actualize arranged fields,’ he too should be expressed similarly. [52] Why is that? Subhuti, because the arranged fields called ‘arranged fields’ are those taught by the Tathagata as non-arranged. Therefore, they are called ‘arranged fields.’ Subhuti, whatever bodhisattva appreciates that dharmas are selfless, saying ‘dharmas are selfless,’ he is expressed by the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha as a bodhisattva called a ‘bodhisattva.’ [53]

    “Subhuti, jeżeli jakiś bodhisattwa miałby powiedzieć, ‘Urzeczywistnię zaaranżowane pola’, on również nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’ [52]. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ zaaranżowane pola nazywane ‘zaaranżowanymi polami’, są tymi, o których Tathagata nauczał, jako o nie-zaaranżowanych. Dlatego są nazywane ‘zaaranżowanymi polami’. Subhuti, którykolwiek bodhisattwa uzna, że dharmy nie posiadają jaźni, mówiąc: ‘dharmy nie posiadają jaźni’, jest on wyrażony przez Tathagatę arhata doskonale urzeczywistnionego Buddhę, jako bodhisattwa nazywany ‘bodhisattwą’.” [53]


  38. “Subhuti, what do you think about this? Does the Tathagata possess the flesh eye?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; the Tathagata possesses the flesh eye.”

    The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does the Tathagata possess the divine eye?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; the Tathagata possesses the divine eye.”

    The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Does the Tathagata possess the wisdom eye?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; the Tathagata possesses the wisdom eye.”

    The Tathagata said, “Subhuti, what do you think about this? Does the Tathagata possess the dharma eye?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; the Tathagata possesses the dharma eye.”

    The Tathagata said, “Subhuti, what do you think about this? Does the Tathagata possess the buddha eye?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; the Tathagata possesses the buddha eye.”


    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy Tathagata posiada zwykłe ludzkie oko?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, tak jest; Tathagata posiada zwykłe ludzkie oko.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy Tathagata posiada boskie oko?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, tak jest; Tathagata posiada boskie oko.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy Tathagata posiada oko mądrości?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, tak jest; Tathagata posiada oko mądrości.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy Tathagata posiada oko dharmy?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, tak jest; Tathagata posiada oko dharmy.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy Tathagata posiada oko buddhy?” Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, tak jest; Tathagata posiada oko buddhy.”


  39. The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? If, there being also just as many Ganges Rivers as there are grains of sand in the river Ganges, there were just as many world systems as there are grains of sand of those, would those world systems be many?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is so; those world systems would be many.” The Bhagavan said, “Subhuti, as many sentient beings as exist in those world systems, I totally know their continua of consciousness of different thoughts. [54] Why is that? Subhuti, because a so-called ‘continuum of consciousness’ is that taught by the Tathagata as a non-continuum. Therefore, it is called a ‘continuum of consciousness.’ Why is that? Subhuti, because past consciousness does not exist as an observable, nor does future consciousness exist as an observable, nor does present consciousness exist as an observable.

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli byłoby również tak wiele rzek Ganges, jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges i tak wiele systemów światów, jak wiele jest ziarenek piasku w tych wszystkich rzekach, czy byłoby wiele systemów światów?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak jest; byłoby wiele systemów światów.” Bhagawan powiedział, “Subhuti, całkowicie znam kontinua świadomości różnych myśli [54] wszystkich czujących istot, które istnieją w tylu systemach światów. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ o tak zwanym ‘kontinuum świadomości’ Tathagata nauczał, jako o nie-kontinuum. Dlatego jest ono nazywane ‘kontinuum świadomości’. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ przeszła świadomość nie istnieje, jako przedmiot obserwacji, ani przyszła świadomość nie istnieje, jako przedmiot obserwacji, ani teraźniejsza świadomość nie istnieje, jako przedmiot obserwacji.”


  40. “Subhuti, what do you think about this? If someone, completely filling this billionfold world system with the seven types of precious things, were to give gifts, do you think that son of the lineage or daughter of the lineage would produce an enormous heap of merit on that basis?” Subhuti replied, “Bhagavan, enormous. Sugata, enormous.” The Bhagavan said, “Subhuti, it is so. It is so; that son of the lineage or daughter of the lineage would produce an enormous heap of merit on that basis. Subhuti, if a heap of merit were a heap of merit, the Tathagata would not have taught a heap of merit called a ‘heap of merit.’

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli ktoś całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów siedmioma typami cennych rzeczy miałby w ten sposób składać dary, czy myślisz, że ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, wytworzyłby olbrzymi stos zasługi na tej podstawie?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, olbrzymi. Sugato, olbrzymi.” Bhagawan odrzekł, “Subhuti, tak jest. Tak jest; ten syn linii przekazu lub córka linii przekazu, wytworzyłby olbrzymi stos zasługi na tej podstawie. Subhuti, jeżeli stos zasługi byłby stosem zasługi, Tathagata nie nauczałby o stosie zasługi nazywanym ‘stosem zasługi’.”


  41. “Subhuti, what do you think about this? Should one be viewed as the Tathagata due to total achievement of the form body?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so; one should not be viewed as the Tathagata due to total achievement of the form body. Why is that? Bhagavan, because ‘total achievement of the form body’ is that taught by the Tathagata as not being total achievement; therefore, it is called ‘total achievement of the form body.’ ”

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ktoś powinien być postrzegany, jako Tathagata, z powodu całkowitego osiągnięcia ciała formy?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest; nie powinno się postrzegać kogoś, jako Tathagatę, z powodu całkowitego osiągnięcia ciała formy. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, ponieważ ‘całkowite osiągnięcie ciała formy’ jest tym nauczanym przez Tathagatę, jako nie będące całkowitym osiągnięciem; dlatego jest ono nazywane ‘całkowitym osiągnięciem ciała formy’.”


  42. The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? Is one to be viewed as the Tathagata due to perfect marks?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so; one is not to be viewed as the Tathagata due to perfect marks. Why is that? Because that which was taught by the Tathagata as perfect marks was taught by the Tathagata as not being perfect marks; therefore, they are called ‘perfect marks.’ ”

    Bhagawan powiedział, “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ktoś ma być postrzegany, jako Tathagata, z powodu posiadania doskonałych znaków?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest; nie powinno się postrzegać kogoś, jako Tathagatę, z powodu posiadania doskonałych znaków. Dlaczego tak jest? Dlatego, że to, czego Tathagata nauczał, jako doskonałych znaków, było nauczane przez Tathagatę, jako nie będące doskonałymi znakami; dlatego są nazywane ‘doskonałymi znakami’.”


  43. The Bhagavan said, “Subhuti, what do you think about this? If it is thought that the Tathagata considers, ‘the dharma is demonstrated by me,’ Subhuti, do not view it like that, because the dharma that is demonstrated by the Tathagata does not exist whatsoever. Subhuti, if someone were to say ‘the dharma is demonstrated by the Tathagata,’ Subhuti, he would deprecate me since [...] non-existent and wrongly seized. Why is that? Subhuti, because that demonstrated dharma called ‘demonstrated dharma,’ which is referred to by saying ‘demonstrated dharma,’ does not exist whatsoever.”

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli będzie to tak nauczane, iż Tathagata uważa, że ‘ta dharma jest demonstrowana przeze mnie’, Subhuti, nie postrzegaj tego w ten sposób, ponieważ ta dharma, która jest demonstrowana przez Tathagatę w ogóle nie istnieje. Subhuti, jeżeli ktoś miałby powiedzieć, ‘Ta dharma jest demonstrowana przez Tathagatę’, Subhuti, on dezaprobowałby mnie, ponieważ [ta dharma] nie istnieje, a on błędnie to uchwycił. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ ta demonstrowana dharma nazywana ‘demonstrowaną dharmą’, do której odnosimy się, mówiąc: ‘demonstrowana dharma’, w ogóle nie istnieje.”


  44. Then, the venerable Subhuti said to the Bhagavan, “Bhagavan, in the future period, will there be any sentient beings who, having heard this demonstration [55] of such a dharma as this, will clearly believe?” The Bhagavan said, “Subhuti, they are not sentient beings nor non–sentient beings. Why is that? Subhuti, so-called ‘sentient beings,’ because they were taught by the Tathagata as non-sentient beings, therefore are called ‘sentient beings.’

    Wtedy czcigodny Subhuti rzekł do Bhagawana, “Bhagawanie, czy w przyszłym okresie będą jakieś czujące istoty, które usłyszawszy przedstawienie [55] takiej dharmy, jak ta, szczerze uwierzą?” Bhagawan odrzekł, “Subhuti, one ani nie są czującymi istotami, ani nie są nie-czującymi istotami. Dlaczego tak jest? Subhuti, tak zwane ‘czujące istoty’, ponieważ były nauczane przez Tathagatę, jako nie-czujące istoty, są dlatego nazywane ‘czującymi istotami’.”


  45. “Subhuti, what do you think about this? Does that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, exist whatsoever?” The venerable Subhuti replied, “Bhagavan, that dharma that was manifestly and completely realized by the Tathagata, unsurpassed perfect and complete enlightenment, does not exist whatsoever.” The Bhagavan said, “Subhuti, it is so; it is so. For it, [56] even the least dharma does not exist and is not observed; [57] therefore, it is called ‘unsurpassed perfect and complete enlightenment.’

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy ta nieprześcigniona, doskonała i kompletna dharma oświecenia, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, w ogóle istnieje?” Czcigodny Subhuti odrzekł, “Bhagawanie, ta nieprześcigniona, doskonała i kompletna dharma oświecenia, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, w ogóle nie istnieje.” Bhagawan rzekł, “Subhuti, tak jest; tak jest. Dlatego [56] nawet najmniejsza dharma nie istnieje i nie jest obserwowana [57]; dlatego jest ona nazywana ‘nieprześcignionym, doskonałym i kompletnym oświeceniem’.”


  46. “Further, Subhuti, that dharma is equivalent since, for it, inequivalence [58] does not exist whatsoever; therefore, it is called ‘unsurpassed perfect and complete enlightenment.’ That unsurpassed perfect and complete enlightenment – equivalent as selfless, without sentient being, without living being, without person – is manifestly and completely realized through all virtuous dharmas. Subhuti, virtuous dharmas called ‘virtuous dharmas,’ they, taught by the Tathagata as just non-dharmas, are therefore called ‘virtuous dharmas.’

    “Dalej, Subhuti, ta dharma jest równoważna, ponieważ dla niej nie równoważność [58] w ogóle nie istnieje; dlatego jest ona nazywana ‘nieprześcignionym, doskonałym i kompletnym oświeceniem’. To nieprześcignione, doskonałe i kompletne oświecenie – równoważne jako bezjaźniowe, pozbawione czującej istoty, pozbawione żyjącej istoty, pozbawione osoby – jest w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnione poprzez wszystkie cnotliwe dharmy. Subhuti, cnotliwe dharmy nazywane ‘cnotliwymi dharmami’, są nauczane przez Tathagatę, jako nie-dharmy i dlatego są nazywane ‘cnotliwymi dharmami’.”


  47. “Further, Subhuti, compared to any son of the lineage or daughter of the lineage collecting a heap of the seven types of precious things about equaling whatever Sumeru, king of mountains, exist in a billion world systems, and giving gifts, if someone, having taken up even as little as a stanza of four lines from this wisdom gone beyond, were to teach it to others, Subhuti, compared to this heap of merit, the former heap of merit having not approached even a hundredth part, does not withstand comparison.

    “Dalej, Subhuti, w porównaniu do jakiegoś syna linii przekazu lub córki linii przekazu, zbierającego stos siedmiu typów cennych rzeczy w przybliżeniu równy górom Sumeru, królom gór istniejącym w miliardzie systemów światów i składającego to w ofierze, jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek z tej mądrości, która wykroczyła ponad, miałby nauczać go innych, Subhuti, w porównaniu do tego stosu zasługi, wcześniejszy stos zasługi, nie zbliżywszy się nawet do setnej jego części, nie wytrzymuje porównania.”


  48. “Subhuti, what do you think about this? If it is thought that the Tathagata considers, ‘Sentient beings are liberated by me,’ Subhuti, do not view it like that. Why is that? Subhuti, because those sentient beings who are liberated by the Tathagata do not exist whatsoever. Subhuti, if some sentient being were to be liberated by the Tathagata, that itself would be, of the Tathagata, grasping a self, grasping a sentient being, grasping a living being, grasping a person. Subhuti, so-called ‘grasping a self,’ that is taught by the Tathagata as non-grasping, yet that is grasped by childish ordinary beings. Subhuti, so-called ‘childish ordinary beings,’ they were taught by the Tathagata as just non-beings; therefore, they are called ‘childish ordinary beings.’

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli będzie to tak nauczane, iż Tathagata uważa, że ‘Czujące istoty są wyzwolone przeze mnie’, Subhuti, nie postrzegaj tego w ten sposób. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ te czujące istoty, które są wyzwolone przez Tathagatę, w ogóle nie istnieją. Subhuti, jeżeli jakaś czująca istota miałaby być wyzwolona przez Tathagatę, to byłoby to ze strony Tathagaty [mentalne] chwytanie jaźni, [mentalne] chwytanie czującej istoty, [mentalne] chwytanie żyjącej istoty oraz [mentalne] chwytanie osoby. Subhuti, tak zwane ‘chwytanie jaźni’, nauczane przez Tathagatę, jako nie-chwytanie, jest [mentalnie] chwytane przez dziecinne zwykłe istoty. Subhuti, tak zwane ‘dziecinne zwykłe istoty’, były nauczane przez Tathagatę, jako nie-istoty; dlatego są nazywane ‘dziecinnymi zwykłymi istotami’.”


  49. “Subhuti, what do you think about this? Is one to be viewed as the Tathagata due to perfect marks?” Subhuti replied, “Bhagavan, it is not so; one is not viewed as the Tathagata due to perfect marks.” The Bhagavan said, “Subhuti, it is so; it is so. One is not viewed as the Tathagata due to perfect marks. Subhuti, if one were viewed as the Tathagata due to perfect marks, even a chakravartin king would be the Tathagata; therefore, one is not viewed as the Tathagata due to perfect marks.” Then, the venerable Subhuti said to the Bhagavan, “Bhagavan, as I understand the meaning of what the Bhagavan has said, one is not viewed as the Tathagata due to perfect marks.”

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Czy postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak nie jest; nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków. Bhagawan rzekł, “Subhuti, tak jest, tak jest; nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków. Subhuti, jeżeli ktoś byłby postrzegany, jako tathagata, z powodu doskonałych znaków, to nawet król czakrawartin byłby tathagatą; dlatego nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków.” Wtedy czcigodny Subhuti odrzekł Bhagawanowi, “Bhagawanie, tak, jak zrozumiałem znaczenie tego, co Bhagawan powiedział, nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków.”


  50. Then, these verses were spoken
    by the Bhagavan at that time:

    “Whoever sees me as form,
    whoever knows me as sound,
    has wrongly engaged by abandoning, [59]
    those beings do not see me.
    The buddhas are dharmata [60] viewed;
    the guides are the dharmakaya.
    Since dharmata is not to be known,
    it is unable to be known.” [61]


    Następnie, te słowa zostały wypowiedziane
    przez Bhagawana w tamtym czasie:

    “Ktokolwiek widzi mnie jako formę,
    ktokolwiek zna mnie jako dźwięk,
    źle zaangażował się w porzucanie [
    59],
    te istoty nie widzą mnie.
    Buddhowie są oglądaną dharmatą [60];
    przewodnicy są dharmakają.
    Ponieważ dharmata nie ma być znana,
    nie jest możliwa do poznania.” [61]


  51. “Subhuti, what do you think about this? If one grasps that ‘the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha is due to perfect marks,’ Subhuti, you should not view so for, Subhuti, the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha does not manifestly and completely realize unsurpassed perfect and complete enlightenment due to perfect marks.

    “Subhuti, co o tym sądzisz? Jeżeli ktoś [mentalnie] tak to chwyta, że ‘tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha jest sobą z powodu doskonałych znaków’, Subhuti, nie powinieneś tak tego widzieć, ponieważ tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha w oczywisty i kompletny sposób nie urzeczywistnia nieprześcignionego, doskonałego i kompletnego oświecenia z powodu doskonałych znaków.”


  52. “Subhuti, if one grasps that ‘some dharma has been designated as destroyed or annihilated [62] by those who have correctly entered the bodhisattva’s vehicle,’ Subhuti, it should not be viewed so; those who have correctly entered the bodhisattva’s vehicle have not designated any dharma whatsoever as destroyed or annihilated.

    “Subhuti, jeżeli ktoś [mentalnie] tak to chwyta, że ‘jakaś dharma została desygnowana, jako zniszczona lub anihilowana [62] przez tych, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy’, Subhuti, nie powinno się tak na to patrzeć; ci, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy, nie desygnowali żadnej dharmy w ogóle, jako zniszczonej lub anihilowanej.”


  53. “Further, Subhuti, compared to any son of the lineage or daughter of the lineage who, completely filling with the seven kinds of precious things as many world systems as there are grains of sand of the river Ganges, were to give gifts, if any bodhisattva attained forbearance that dharmas are selfless and unproduced, [63] on that basis the heap of merit they themselves would produce would be much greater. Further, Subhuti, a heap of merit should not be acquired by the bodhisattva.” The venerable Subhuti replied, “Bhagavan, should not a heap of merit be acquired by the bodhisattva?” The Bhagavan said, “Subhuti, acquire, not wrongly grasp; [64] therefore, it is called ‘acquire.’

    “Dalej, Subhuti, w porównaniu do jakiegoś syna linii przekazu lub córki linii przekazu, który kompletnie wypełnia siedmioma rodzajami cennych rzeczy tak wiele systemów światów, jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges, aby w ten sposób złożyć dary, jeżeli jakiś bodhisattwa potrafi cierpliwie znosić to, że dharmy są bezjaźniowe i nie wyprodukowane [63], to na tej podstawie stos zasługi, który wytworzy, będzie dużo większy. Dalej, Subhuti, stos zasługi nie powinien być chwytany przez bodhisattwę.” Czcigodny Subhuti zapytał, “Bhagawanie, czyż stos zasługi nie powinien być nabyty przez bodhisattwę?” Bhagawan odrzekł, “Subhuti, nabywać, a nie niewłaściwie chwytać [64]; dlatego jest to nazywane ‘nabywać’.”


  54. “Subhuti, if someone says, ‘The Tathagata goes or comes or stands or sits or lies down,’ he does not understand the meaning explained by me. Why is that? Subhuti, because ‘the Tathagata’ (‘the One Gone Thus’) does not go anywhere nor has come from anywhere; therefore, one says, ‘the Tathagata Arhat Perfectly Completed Buddha.’

    “Subhuti, jeżeli ktoś powie, ‘Tathagata odchodzi lub przychodzi lub stoi lub siedzi lub leży’, ta osoba nie rozumie znaczenia wyjaśnionego przeze mnie. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ ‘tathagata’ (‘Ten, który odszedł w taki sposób’) ani dokądkolwiek się nie wybiera, ani skądkolwiek nie przybywa; dlatego mówi się ‘tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha’.”


  55. “Further, Subhuti, if some son of the lineage or daughter of the lineage were to render as many atoms of earth as exist in a billionfold world system, like this for example, into powder like a collection of subtlest atoms, Subhuti, what do you think about this? Would that collection of subtlest atoms be many?”

    “Dalej, Subhuti, jeżeli jakiś syn linii przekazu lub córka linii przekazu, miałby przetworzyć tak wiele atomów ziemi, jak istnieje w miliardkrotnym systemie światów, takim jak ten, na przykład, w proszek składający się z najsubtelniejszych atomów, Subhuti, co o tym sądzisz? Czy byłby to zbiór zawierający wiele najsubtelniejszych atomów?”


    Subhuti replied, “Bhagavan, it is so. That collection of subtlest atoms would be many. Why is that? Bhagavan, because if there were a collection, the Bhagavan would not have said ‘collection of subtlest atoms.’ Why is that? Because that ‘collection of subtlest atoms’ that was taught by the Bhagavan was taught by the Tathagata as no collection; therefore, one says ‘collection of subtlest atoms.’ That ‘billionfold world system’ that was taught by the Tathagata was taught by the Tathagata as no system; therefore, one says ‘billionfold world system.’ Why is that? Bhagavan, because if there were to be a world system, that itself would be grasping a solid thing. That taught by the Tathagata as grasping a solid thing was taught by the Tathagata as no grasping; therefore, one says ‘grasping a solid thing.’ ” The Bhagavan said, “Subhuti, grasping a solid thing is itself a convention; that dharma does not exist as expressed, yet it is grasped by ordinary childish beings.

    Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, tak jest. Ten zbiór zawierałby wiele najsubtelniejszych atomów. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, dlatego, że jeżeli byłby to zbiór, to Bhagawan nie powiedziałby ‘zbiór najsubtelniejszych atomów’. Dlaczego tak jest? Dlatego, że ten ‘zbiór najsubtelniejszych atomów’, o którym nauczał Bhagawan, Bhagawan nauczał o nim, jako o czymś, co nie jest zbiorem; dlatego mówi się ‘zbiór najsubtelniejszych atomów’. Ten ‘miliardkrotny system światów’, o którym nauczał Tathagata, Tathagata nauczał o nim, jako o czymś, co nie jest systemem; dlatego mówi się ‘miliardkrotny system światów’. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, dlatego, że jeżeli miałby to być system światów, byłoby to [mentalne] chwytanie solidnej rzeczy. To nauczane przez Tathagatę, jako [mentalne] chwytanie solidnej rzeczy, było nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest chwytaniem; dlatego mówi się ‘chwytanie solidnej rzeczy’.” Bhagawan powiedział, “Subhuti, [mentalne] chwytanie solidnej rzeczy jest konwencją; ta dharma nie istnieje w taki sposób, w jaki jest wyrażona, ale jest [mentalnie] chwytana przez zwykłe dziecinne istoty.”


  56. “Subhuti, if someone were to say, ‘Viewing as a self was taught by the Tathagata and viewing as a sentient being, viewing as a living being, viewing as a person was taught by the Tathagata,’ Subhuti, would that be spoken by right speech?” Subhuti replied, “Bhagavan, it would not. Sugata, it would not. Why is that? Bhagavan, because that which was taught by the Tathagata as viewing as a self, was taught by the Tathagata as no viewing; therefore, one says, ‘viewing as a self.’ ”

    “Subhuti, jeżeli ktoś miałby powiedzieć ‘Widzenie jako jaźni było nauczane przez Tathagatę i widzenie jako czującej istoty, widzenie jako żyjącej istoty, widzenie jako osoby było nauczane przez Tathagatę’, Subhuti, czy byłaby to słuszna mowa?” Subhuti odpowiedział, “Bhagawanie, nie byłaby. Sugato, nie byłaby. Dlaczego tak jest? Bhagawanie, dlatego, że to, co było nauczane przez Tathagatę, jako widzenie jako jaźni, było nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest widzeniem; dlatego mówi się ‘widzenie jako jaźni’.”


  57. The Bhagavan said, “Subhuti, those who have correctly entered the bodhisattva’s vehicle should know, should view, should appreciate all dharmas like this; they should appreciate [65] like this, not abiding whatsoever in any discrimination as a dharma. Why is that? Subhuti, because discrimination as a dharma, called ‘discrimination as a dharma,’ is taught by the Tathagata as non-discrimination; therefore, one says ‘discrimination as a dharma.’

    Bhagawan rzekł, “Subhuti, ci, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy, powinni wiedzieć, powinni widzieć, powinni uznawać wszystkie dharmy w ten sposób; powinni ocenić [65] to tak, nie przebywając w ogóle w żadnym rozróżnieniu jako dharmie. Dlaczego tak jest? Subhuti, ponieważ rozróżnienie jako dharma, nazywane ‘rozróżnienie jako dharma’, jest nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest rozróżnieniem; dlatego mówi się ‘rozróżnienie jako dharma’.”


  58. “Further, Subhuti, compared to any bodhisattva mahasattva who, completely filling unfathomable and incalculable world systems with the seven kinds of precious things, were to give gifts, if any son of the lineage or daughter of the lineage who, having taken [66] as little as a stanza of four lines from this perfection of wisdom, were to memorize or read or understand or correctly and thoroughly teach it to others in detail, on that basis the merit he himself would produce would be more, incalculable, unfathomable.

    “Dalej, Subhuti, w porównaniu do jakiegoś mahasattwy bodhisattwy, całkowicie wypełniającego niezgłębione i niepoliczalne systemy światów siedmioma rodzajami cennych rzeczy, który miałby w ten sposób składać dary, jeżeli jakiś syn linii przekazu lub córka linii przekazu, który wziąwszy [66] tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek z tej [sutry] doskonałości mądrości, miałby nauczyć się go na pamięć lub czytać lub rozumieć lub poprawnie i gruntownie uczyć go innych w szczegółach, na tej podstawie zasługa, którą wytworzyłby, byłaby większa, niepoliczalna i niezgłębiona.”


  59. “How should one correctly and thoroughly teach? Just how one would not correctly and thoroughly teach; therefore, one says, ‘correctly and thoroughly teach.’

    “As a star, a visual aberration, a lamp, an illusion, dew, a bubble, a dream, lightning, and a cloud – view all the compounded like that.”


    “Jak powinno się poprawnie i gruntownie uczyć? Właśnie tak, jak poprawnie i gruntownie nie uczyłoby się; dlatego mówi się ‘poprawnie i gruntownie uczyć’.”

    “Jak gwiazda, wizualna aberracja, lampa, iluzja, rosa, bąbel, sen, błyskawica i chmura – spoglądaj w ten sposób na wszystko to, co złożone.”


That having been said by the Bhagavan, the elder [67] Subhuti, those bodhisattvas, [68] the fourfold disciples – bhikshus, bhikshunis, upasakas and upasikas [69] – and the world with devas, humans, asuras, and gandharvas, overjoyed, highly praised that taught by the Bhagavan.

To zostało powiedziane przez Bhagawana, a wtedy senior [67] Subhuti, tamci bodhisattwowie [68], cztery grupy uczniów – mnisi, mniszki, męski i żeński laikat [69] – oraz świat razem z dewami, ludźmi, asurami i gandharwami, radowali się nadzwyczaj, wysoko wysławiając to, czego nauczał Bhagawan.


Wzniosła sutra mahajany na temat mądrości, która wykroczyła ponad, nazywana “Wadźra Przecinacz” jest zakończona.





MANTRA


NAMO BHAGAWATI PRADŹNIA PARAMITAJE
OM NATA TA TI THA
ILI ŚI, ILI ŚI, MILI ŚI, MILI ŚI, BHI NA JAN, BHI NA JAN,

NAMO BHAGAWATI PRATJAM PRATI
IRI TI, IRI TI, MIRI TI, MIRI TI, ŚURI TI, ŚURI TI,
UŚU RI, UŚU RI, BHU JU JE, BHU JU JE,
SWAHA






KOLOFON


KOLOFON TYBETAŃSKIEGO TEKSTU Lhasa Zhol
Opracowano poprawiając przekład hinduskiego opata Silendra Bodhi oraz Jesie De przy użyciu standardu nowego języka. [
70]


KOLOFON PRZEKŁADU ANGIELSKIEGO
Ten przekład Sutry Wadźra Przecinacz jest oparty na tybetańskim tekście Lhasa Zhol porównawszy go z różnymi innymi tybetańskimi wydaniami, jak również z wersjami sanskryckimi oraz przeglądając kilka wcześniejszych uznanych angielskich przekładów. Przekład został ukończony 22 marca 2002 w tybetańskim ośrodku medytacji buddyjskiej Ciandrakirti, niedaleko miasta Nelson w Nowej Zelandii przez Czcigodnego gelonga Thubtena Tsultrima (amerykańskiego mnicha buddyjskiego George'a Churinoffa).

George Churinoff urodził się w Chicago w USA. W 1967 ukończył studia z Fizyki na prestiżowym uniwersytecie MIT. Pracował, jako nauczyciel w Choate School w Connecticut oraz w American Community School at Beirut w Libanie. W 1976 przyjął święcenia mnicha nowicjusza w Indiach od Tridzianga Rinpocze, a w 1977 pełne święcenia mnicha buddyjskiego (bhikszu) od Linga Rinpocze, jako gelong Thubten Tsultrim. Czcigodny mnich buddyjski George Churinoff pomagał w utworzeniu uniwersyteckiego programu studiów buddyjskich w Istituto Lama Tsong Khapa we Włoszech, gdzie pełnił funkcję wykładowcy przez osiem lat. Przez kolejne trzy lata nauczał buddyzmu w ośrodku Tushita Mahayana Meditation Centre w Indiach, gdzie w 1991 otrzymał tytuł akademicki MA (Master of Arts) ze studiów nad buddyzmem na Delhi University. Następnie przez trzy lata pełnił funkcję osobistego nauczyciela Lamy Osela Rinpocze w południowych Indiach w buddyjskim klasztorze Sera Dzie na poziomie szkoły podstawowej systemu edukacji zachodniej. Czcigodny mnich buddyjski George Churinoff odbył wiele odosobnień medytacyjnych oraz nauczał Dharmy w Ameryce, Europie, Indiach, Nepalu, Rosji, Mongolii, Singapurze, Australii, Nowej Zelandii, a ostatnio w USA, gdzie przez ponad dwa lata pełnił funkcję nauczyciela Dharmy w ramach FPMT Basic Program w ośrodku Land of Medicine Buddha. Obecnie jest nauczycielem Dharmy w ośrodku Deer Park Buddhist Centre w Madison, Wisconsin.


KOLOFON PRZEKŁADU POLSKIEGO
Z języka angielskiego przełożył mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski (getsul Lhundrub Dzinpa), luty 2012, Losar. Nieznacznie poprawiono 20 maja 2012. Przekładu dokonano na podstawie tekstu: The Exalted Mahayana Sutra on the Wisdom Gone Beyond called “The Vajra Cutter ” Jakąkolwiek duchową zasługę, jaka mogłaby przypadkiem wyniknąć z moich skromnych prób przekładu tej wzniosłej sutry na język polski, w całości dedykuję mojemu oświeconemu, świętemu guru, czcigodnemu Lamie Zopie Rinpocze, w intencji jego długiego życia, doskonałego zdrowia oraz niezwłocznego spełnienia jego altruistycznych życzeń dla dobra wszystkich czujących i cierpiących istot.


Czcigodny Lhundrub Jinpa z siedemnastowiecznym manuskryptem Sutry Diamentowej

Siedemnastowieczny, iluminowany złotym atramentem manuskrypt Sutry Diamentowej, podarowany Książnicy Pomorskiej przez J.Ś. XIV Dalaj Lamę Tybetu.

Czcigodny Lhundrub Jinpa z siedemnastowiecznym manuskryptem Sutry Diamentowej

Powyżej na zdjęciu widnieje rękopis Sutry Diamentowej iluminowany złotym atramentem na ciemnym papierze. Obiekt ten jest unikatowy z technologicznego i artystycznego punktu widzenia i jest przykładem tzw. złotego manuskryptu. Rękopisy tego typu zawsze stanowiły dużą rzadkość, ponieważ przygotowywane były jako egzemplarze specjalne, na przykład jako dary lub teksty ofiarne. Kompozycja tekstu jak i krój liter pokazują, że dzieło zostało wykonane ręką artysty (koniec XVII wieku). Na stronie tytułowej znajdują się ręcznie malowane miniatury wizerunków buddów. Na pierwszym folio widnieje autograf J.Ś. Dalaj Lamy Tybetu złożony srebrnym atramentem i pisany kursywą tybetańską, bardzo odmienną od czcionki drukarskiej. Wyniki szczegółowych badań nad tą sutrą zaprezentowane zostały w artykule Agnieszki Helman-Ważny ze zbiorów Książnicy Pomorskiej w Szczecinie w kontekście historycznym i artystycznym buddyjskich ksiąg pochodzących z Azji Środkowej („Biuletyn Informacyjny Konserwatorów Dzieł Sztuki” , 14, nr 3-4, 2003). Sutra Diamentowa uchodzi za jeden z najważniejszych tekstów buddyzmu mahajany, a także dzieło, które odegrało istotną rolę w kształtowaniu się całej filozofii Dalekiego Wschodu. Na początku XX wieku, pomiędzy manuskryptami z Dunhuang znaleziono kopię chińskiej wersji Sutry Diamentowej, datowanej na 868 rok, co czyni ją pierwszą książką na świecie, która w ogóle została wydrukowana (wcześniej od prób samego Gutenberga). The British Library napisała o niej: „Najwcześniejsza kompletnie zachowana, datowana drukowana książka.”










BIBLIOGRAFIA


  • The Vajra Cutter Sutra, from the Lhasa Zhol bKa’-’gyur, shes phyin sna tshogs, vol. ka, folios 215a–235b, originally printed in 1934.

  • The Vajra Cutter Sutra, from the Tog Palace Manuscript of the Tibetan Kanjur, vol. 51, Leh, 1979.

  • Lanchou edition of the Vajra Cutter and Its Commentary (rDo rje gcod pa dang de’i ’grel ba bzhugs so) containing the Vajra Cutter Sutra with the commentary of Cone Gragspa.

  • Vajracchedika Prajnaparamita, edited and translated by Edward Conze, Serie Orientale Roma, Istituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente, vol. 13, 1957.

  • “The Manuscript of the Vajracchedika Found at Gilgit, An Annotated Transcription and Translation by Gregory Schopen, 1989.” In Studies in the Literature of the Great Vehicle: Three Mahayana Buddhist Texts, edited by L. O. Gómez and J. A. Silk. Ann Arbor: The University of Michigan, pp. 89–139.

  • Extensive Commentary of the Exalted Vajra Cutter Wisdom Gone Beyond (’Phags pa shes rab kyi pha rol tu phyin pa rdo rje gcod pa’i rgya cher ’grel pa), by Kamalashila, translated by the team Manjuśri, Jinamitra, and Yeshe sDe, from volume mDo ’grel ma of the sDe dge bstan ’gyur, TOH 3818, mDo ’grel ma 204a–67a.

  • Materials for a Dictionary of the Prajnaparamita Literature, Edward Conze, Suzuki Research Foundation, Tokyo, 1973.

  • The Practical Sanskrit-English Dictionary, Vaman Shivaram Apte, Rinsen Book Co., Kyoto, 1992.

  • Tibetan-Sanskrit Dictionary, Lokesh Chandra, Rinsen Book Co., Kyoto, 1982.








PRZYPISY


  1. Słowa tytułu sutry występują w trochę innej kolejności w zależności od wydania.

    1. The words of the title of the sutra have a slightly different order in the various editions.


  2. Tytuł często tłumaczony jest, jako "Sutra Diamentowa" lub "Sutra Diamentowy Przecinacz". Jednakże, znaczenie słowa “wadźra” użyte w tytule nie jest wyjaśnione, jako “diament” ani w samej sutrze, ani w sanskryckich komentarzach, do których mamy dostęp (komentarze Asangi, Wasubandhu i Kamalasili). Warto zauważyć, że Buddha nawet nie wspomina słowa “wadźra” w samej treści sutry (przynajmniej nie w jej tybetańskich lub sanskryckich wydaniach), nazywając ją jedynie “Pradźniaparamita”: “Czcigodny Subhuti zapytał Buddhę, “Bhagawanie, jak nazywa się ta rozprawa o Dharmie? Jak powinna być zapamiętana?” Powiedział to, a Buddha odrzekł czcigodnemu Subhuti, “Subhuti, ta rozprawa o Dharmie nazywa się ‘mądrość, która wykroczyła ponad’. Tak powinna być zapamiętana.” We wstępie do swojego wydania i przekładu, buddyjski uczony Edward Conze napisał (s. 7): “Zwykle jest tak, że podążając za przykładem Maxa Muellera, przedstawia się nazwę sutry "Wadźraciedika", jako "Sutra Diamentowa". Nie ma powodu, aby zaprzestać tego popularnego użycia, ale mówiąc precyzyjnie, jest to bardzo nieprawdopodobne, że buddyści opisani w tej sutrze rozumieli “wadźrę”, jako substancję materialną, którą my nazywamy “diamentem”.” Komentarz Kamalasili (s. 204a) precyzuje znaczenie “wadźry”, jako nieugięte narzędzie: “Właśnie tak, to jest ‘wadźra przecinacz’ na dwa sposoby. Ponieważ odcina przeszkody cierpienia oraz subtelne przeszkody na ścieżce do wszechwiedzy [oświecenia], które są tak trudne do zniszczenia, jak wadźra – to wskazuje na konieczność odrzucenia tych dwóch przeszkód. Alternatywnie, cięcie jest podobne do “wadźry”, ponieważ jest podobne do kształtu wadźry: wadźra jest bulwiasta na końcach i cienka w środku. Podobnie, ta mądrość, która wykroczyła ponad, jest również nauczana, jako obszerna na początku i na końcu – teren aktywności aspirującej i teren buddhy. Cienki środek oznacza czysty teren najwyższej intencji. Stąd jest podobna do aspektu wadźry i wskazuje na te trzy tereny, jako jej temat.”

    2. Often translated as Diamond Sutra or Diamond Cutter Sutra. However, the word “vajra” used in the title is not explained as meaning “diamond” in either the sutra itself or the Indian commentaries we have access to (those of Asanga, Vasubandhu, and Kamalashila). In fact, the Buddha does not even mention the word “vajra” in the discourse itself (at least not in the Tibetan or Sanskrit editions), naming it merely “Prajnaparamita”: “Subhuti, the name of this Dharma discourse is ‘the wisdom gone beyond’; it should be remembered like that.” In his introduction to his edition and translation, the Buddhist scholar Edward Conze said (p. 7): “It is usual, following Max Mueller, to render Vajracchedika Sutra as "Diamond Sutra". There is no reason to discontinue this popular usage, but strictly speaking, it is more than unlikely that the Buddhists here understand vajra as the material substance which we call ‘diamond.’ ” Kamalashila’s commentary (p. 204a) takes “vajra” to mean the adamantine implement: “Like this, it is the ‘vajra cutter’ in two ways. Because it cuts off the afflicted obstructions and the subtle obstructions to omniscience, which are as difficult to destroy as the vajra – this indicates the necessity to abandon the two obstructions. Alternatively, the cutting is ‘vajra-like’ since it is similar to the shape of the vajra: the vajra is made bulbous on the ends and thin in the center. Similarly, this wisdom gone beyond is also taught as extensive in the beginning and the end – the ground of aspirational activity and the buddha ground. The thin middle indicates the pure ground of superior intention. Hence, it is like the aspect of a vajra, and this indicates three grounds as its subject matter.”


  3. Imię tego jednego z głównych laickich sponsorów Buddhy często pojawia się w języku Pali, jako Anathapindika.

    3. The name of one of Buddha’s principal lay sponsors often appears in Pali as Anathapindika.


  4. Komentarz Kamalasili (s. 6b–7) wyjaśnia, że “działania związane z pożywieniem” mają wiele aspektów, a wszystkie one mają na celu przynoszenie korzyści czującym istotom w jakiś sposób.

    4. Kamalashila’s commentary (pp. 6b–7) explains that “the activity of food” includes many aspects of the activity, all done to benefit sentient beings in some way.


  5. Komentarz Kamalasili (s. 7b) wyjaśnia, że odnosi się to do specjalnych ascetycznych cnót zalecanych przez Buddhę (w sanskrycie: duta-gungah), w których skład wchodzi spożywanie posiłku tylko raz w ciągu dnia.

    5. Kamalashila’s commentary (p. 7b) explains this as referring to the special ascetic virtues prescribed by Buddha (skt: duta-gungah; Tibetan: sbyangs pa’i yon tan), which include eating only once during the day.


  6. Dosłownie, “Ten, który odszedł ku błogości” (skt: sugata), jest pospolitym epitetem Buddhy.

    6. Literally, “One who has Gone to Bliss” (Skt: sugata; Tib: bde bar gsheg pa), which is a common epithet of the Buddha.


  7. “Z powodu doskonałych znaków” (skt: laksana-sampada; tyb.: mtsan phun sum tsogs pas) może być przełożone z sanskrytu, jako “z powodu posiadania znaków”; słowo “sampad” znaczy “osiągnięcie”, “własność” etc. Stąd wybór Edwarda Conze padł na “posiadanie jego znaków”. Jednakże “sampad” znaczy również “doskonałość”, “wspaniałość” etc. (Apte, s. 1644) i to jest właśnie to znaczenie, które zostało użyte w komentarzu Kamalasili (s. 220b): “Ponieważ usytuowane w miejscu, przejrzyste i kompletne, są one również doskonałe…” (tyb.: de dag kyang yul na gnas pa dang, gsal ba dang, rdzogs pas phun sum tsogs pa’o).

    7. “Due to perfect marks” (Skt: laksana-sampada; Tib: mtsan phun sum tsogs pas) can be translated from Sanskrit as “due to possessing marks”; the word sampad meaning “achievement,” “possession,” etc. Hence, Conze’s choice of “possession of his marks.” However, sampad also means “perfection,” “excellence,” etc. (Apte, p. 1,644), and it is this meaning used in Kamalashila’s commentary (p. 220b): “Since situated in position, clear and complete, they are also perfect…” (Tib: de dag kyang yul na gnas pa dang, gsal ba dang, rdzogs pas phun sum tsogs pa’o).


  8. Odczytano “ ‘di ji snyam du sems, mtsam phun sum tsogs pa” jako “ji tsam du mtsan phun sum tsogs pa”, w zgodzie z wydaniem z Pałacu Tog, wydaniem Małym oraz wydaniem Lanczu.

    8. Read “ ‘di ji snyam du sems, mtsam phun sum tsogs pa” as “ji tsam du mtsan phun sum tsogs pa,” in accordance with the Tog Palace, small and Lanchou editions.


  9. Conze oraz inni interpretują “laksana-alaksanatas tathagato drastavyah” jako “Tathagata ma być postrzegany z nie-znaków jako znaków”. (Wydanie „Świętych ksiąg Wschodu” na stronie 115 ma: “laksanalaksanatvatah”). Jednakże, w przekładzie tybetańskim mamy: “de bzhin gshegs pa la mtsan dang mtsan ma med par blta’o” (w naszym przekładzie tybetańskim mamy: “mtsan dang mtsan med” podczas gdy w innym przekładzie tybetańskim mamy: “mtsan dang mtsan ma med”), gdzie składnik “laksana-alaksana” jest interpretowany jako “znaki i brak znaków” zamiast “nie-znaki jako znaki”. Przekład tybetański pozostaje w zgodzie z komentarzem Kamalasili (s. 221a): “ ‘…do tego stopnia, do jakiego są doskonałe znaki’ oznacza ‘ostatecznie, do tego stopnia, do jakiego istnieje przestrzeganie doskonałych znaków, do tego stopnia istnieje niewłaściwe przestrzeganie’. ‘Do tego stopnia, do jakiego nie ma doskonałych znaków’ ma być zrozumiane, jako wyjaśnione przeciwnie. Wskazuje to tutaj w jaki sposób powinno się praktykować – używając równowagi w jodze. Tutaj mamy wskazanie, jak pilnować umysłu – poprzez porzucenie dwóch skrajności. ‘Tak więc’ powinno się postrzegać Tathagatę z powodu znaków, na podobieństwo magicznie stworzonego buddhy. To usuwa skrajność dezaprobaty, z powodu braku dezaprobaty dla nirmanakaji Bhagawana w konwencjonalnym sensie. Ostatecznie, żadne znaki nie mają być postrzegane, ponieważ znaki nie są w ogóle ustanowione. To usuwa skrajność nakładania.

    9. Conze and others take “laksana-alaksanatas tathagato drastavyah” as “the Tathagata is to be seen from no-marks as marks.” (The Sacred Books of the East edition has on p. 115: “laksanalaksanatvatah.”) However, the Tibetan translations have: “de bzhin gshegs pa la mtsan dang mtsan ma med par blta’o” (reading our text’s “mtsan dang mtsan med” as the other texts read “mtsan dang mtsan ma med”), which takes the compound “laksana-alaksana” as “marks and no marks” instead of “no-marks as marks.” The Tibetan translation accords with Kamalashila’s commentary (p. 221a): “ ‘…To the degree there are perfect marks’ means ‘ultimately, to the degree there is adherence to the perfect marks, to that degree there is wrong adherence.’ ‘To the degree there are no perfect marks’ is to be understood as explained oppositely. This indicates here how one should practice – by equipoise in yoga. Here is indicated how to guard the mind – through abandoning the two extremes. ‘Thus’ one should view the Tathagata due to marks, like the magically created Buddha. This dispels the extreme of deprecation, because of not deprecating the nirmanakaya of the Bhagavan conventionally. No marks are to be viewed ultimately, because marks are not established at all. This dispels the extreme of superimposition.”


  10. Komentarz Kamalasili wyjaśnia (s. 220a): “Ponieważ głosi się, że doktryna Bhagawana ma ‘trwać przez pięć pięćsetletnich okresów…’, zatem ‘koniec’ jest szczególnie traktowany z powodu przewagi pięciu mętów (osadów) w tym czasie.

    10. Kamalashila’s commentary explains this (on p. 220a): “Since the doctrine of the Bhagavan is famed ‘to remain until five sets of five hundred…,’ therefore, ‘the end’ is treated in particular because of the preponderance of the five dregs at that time.”


  11. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “bshad pa ’di la”, co jest dla mnie trudne do zrozumienia, podczas gdy w naszych dwóch pozostałych edycjach jest “bshad pa dag la” lub “na podstawie wyjaśnień”, co jest w zgodzie z Kamalasilą (s. 221b) i sanskrytem.

    11. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions have “bshad pa ’di la,” which I find hard to understand, whereas our other two editions have “bshad pa dag la,” or “upon explanations,” which accords with Kamalashila (p. 221b) and the Sanskrit.


  12. Kamalasila (s. 221b) “…‘taka jak ta’ oznacza głębokie i szerokie znaczenie…”

    12. Kamalashila (p. 221b) “…‘such as this’ means profound and extensive meaning…”


  13. We wszystkich czterech wydaniach tybetańskich Bhagawan mówi Subhutiemu, aby nie wygłaszał zdania, które jest cytowane, podczas gdy w sanskrycie można odczytać, tak, jak robi to Conze, że Bhagawan mówi “Nie mów tak Subhuti!”, a potem mówi “Tak, będą w przyszłym okresie…” To wydaje się być bardziej w zgodzie ze słowem “ponadto”, które następuje w wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog.

    13. All four Tibetan editions have the Bhagavan telling Subhuti not to make the statement that is quoted, whereas the Sanskrit can be read, as Conze does, to have the Bhagavan say, “Do not speak thus Subhuti!” and then to say, “Yes, there will be in the future period…” This seems to be more in accord with the following word “moreover” in the Lhasa Zhol and Tog Palace editions.


  14. Ponieważ wydania Pałacu Tog i Lanczu zgadzają się z sanskrytem, jak również z komentarzem Kamalasili (s. 223a), przełożyłem to w ten sposób. W edycji Lhasa Zhol jest: “…ani nie będą angażowali się w rozróżnianie jako rozróżnienie lub nie-rozróżnienie”; w edycji Małej jest: “…ani nie będą angażowali się w nie-rozróżnienie”.

    14. Since the Tog Palace and Lanchou editions accord with the Sanskrit as well as with Kamalashila’s commentary (p. 223a), we have translated that here. The Lhasa Zhol edition has: “…nor will they engage in discriminating as discrimination or non-discrimination”; the small text has: “…nor will they engage in non-discrimination.”


  15. W wydaniu Małym mamy “przez nich”; w pozostałych trzech wydaniach jest “ich”. Conze przełożył sanskryckie “tesam” jako “z nimi” – co daje “…to mogło być z nimi chwytanie się jaźni…”.

    15. The small text has “by them”; the other three have “of them.” Conze translates the Sanskrit “tesam” as “with them” – thus, “…that would be with them a seizing on a self…”


  16. Tego całego zdania brakuje w sanskrycie. Jednakże, zdanie to występuje w wydaniach tybetańskich na trzy sposoby. W edycji Lhasa Zhol jest “…nawet gdyby angażowali się w zjawiska, jako nie istniejące…”; w edycji Pałacu Tog jest “…nawet gdyby angażowali się w rozróżnianie zjawisk, jako nie istniejących…”; w edycjach Lanczu i Małym mamy “…nawet gdyby angażowali się w rozróżnianie zjawisk, jako bezjaźniowych…”. Komentarz Kamalasili nie wspomina o nim, pozwalając na przypuszczenie, że mogło ono nie występować w wersji, którą używał.

    16. This entire sentence is lacking in the Sanskrit. However, it occurs in one of three variations in the Tibetan editions. The Lhasa Zhol edition has “…even if they engage phenomena as non-existent…”; the Tog Palace edition has “…even if they engage in discriminating phenomena as non-existent…”; the Lanchou and small texts have “…even if they engage in discriminating phenomena as selfless…” Kamalashila’s commentary does not mention it, leaving one to assume it may not have appeared in the version he was using.


  17. Jako, że następne zdanie znowu zaczyna się przez przedstawienie Bhagawana jako mówcy, nie jest to jasne czy Bhagawan wypowiedział to zdanie przy tej okazji. Komentarz Kamalasili (s. 224b) cytuje Sutrę Arja Ratna Karandaka (’Phags pa dkon mchog za ma tog gi mdo): “Czcigodny Subhuti, jeżeli Ci, którzy znają ten traktat Dharmy jako łódź, powinni zrezygnować z dharmaty, zatem czy jest potrzeba wspominać o nie-dharmach? Ani nie jest rezygnowanie z jakiejkolwiek dharmy nawet nie-dharmą.”.

    17. As the next sentence begins by again introducing the Bhagavan as the speaker, it is unclear whether the Bhagavan made this statement on this occasion. Kamalashila’s commentary (p. 224b) quotes the Arya Ratna Karandaka Sutra (’Phags pa dkon mchog za ma tog gi mdo): “Reverend Subhuti, if, by those who know the Dharma treatise as like a boat, even dharmata should be given up, what need is there to mention non-dharmas? Nor is the abandoning of any dharma even non-dharma.”


  18. W obu wydaniach, Lanczu i Małym, mamy “…urzeczywistniona przez Tathagatę, jako nieprześcigniona…” oraz “Czy ta Dharma była nauczana w ogóle…”.

    18. The Lanchou and small texts both have “…realized by the Tathagata as unsurpassed…” and “Has that Dharma been taught at all…”


  19. Komentarz Kamalasili (s. 225b) cytuje tekst, który nazywa Compendium Buddhy (tyb.: Sangs rgyas yang dag par sdud pa) Buddha-samgiti: “Anando, to, co jest nie-produkcją, nie-dezintegracją, nie-przebywaniem oraz nie-zmienianiem się zjawisk jest ‘prawdą aryjską’. Anando, Tathagata rozważywszy to, powiedział ‘Aryjscy słuchacze (śrawacy) są wyróżnieni przez niezłożone’. To znaczy, że czy tathagatowie pojawiają się, czy nie pojawiają, ponieważ permanentnie tak istnieją i są niezmienni, są niezłożeni. Z powodu urzeczywistnienia tego, arjowie są wyróżnieni przez to, ponieważ arjowie są wyróżnieni przez urzeczywistnienie unikalności zjawisk (chos kyi de kho na). Ponieważ inna unikalna istota nie pasuje.

    19. Kamalashila’s commentary (p. 225b) quotes a text, which he calls Compendium of Buddha, (Tib: Sangs rgyas yang dag par sdud pa), Buddha-saagiti: “Ananda, that which is the non-production, the non-disintegration, the non-abiding, and the non-alteration of phenomena is ‘the arya truth.’ Ananda, the Tathagata having considered this, said, ‘The arya hearers (śravaka) are distinguished by the uncompounded.’ This (means) whether the tathagatas arise or do not arise, because of permanently existing like that and unchangeable, (they are) uncompounded. Because of realizing that, the arya beings are distinguished by that because the aryas are distinguished by realizing the uniqueness of phenomena (chos kyi de kho na). Because another unique entity is unsuitable.”


  20. “ ’dus ma bgyis” jest odczytane jako “ ’dus ma byas”. Być może intencją edytora wydania Lhasa Zhol jest tutaj traktowanie “niezłożonego” z większym szacunkiem, jako że odnosi się to do tego, co odróżnia arjów.

    20. Read “ ’dus ma byas” for “ ’dus ma bgyis.” Perhaps the intention of the editor of the Lhasa Zhol text here is to make “uncompounded” more honorific, as it refers to that which distinguishes the arya beings.


  21. Dosłownie “wielki tysiąc trzech tysięcy systemów światów” (skt: trisahasramahasahasram lokadhatu; tyb.: stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams), co jest dobrze znane w literaturze buddyjskiej. W tym kontekście, podstawowy świat zawiera cztery kontynenty, słońce i księżyc, Sumeru (król gór), bogów sfery pożądania oraz pierwszą ze sfer formy Brahmy. Termin “systemy świata trzech tysięcy” odnosi się do następujących kategorii światów: tysiąc podstawowych systemów światów (z czterema kontynentami, etc.) nazywane “małym tysiącem”, tysiąc małych, czyli milion podstawowych, nazywane “średnim tysiącem” oraz tysiąc średnich, czyli miliard podstawowych, nazywane “wielkim tysiącem”. Ostatnia z kategorii “wielki tysiąc trzech tysięcy systemów światów”, zawiera miliard systemów światów.

    21. Literally, “the great thousand of three thousand world systems” (Skt: trisahasramahasahasram lokadhatu; Tib: stong gsum gyi stong chen po’i ’jig rten gyi khams), which is well known in Buddhist literature. Here, the basic world referred to includes four continents, the sun and moon, Sumeru (king of mountains), the desire realm gods, and the first of the form realms of Brahma. The “world systems of three thousand” refers to the three categories of such worlds – a thousand basic world systems (with the four continents, etc.) called “the small thousand,” a thousand of those (or a million such world systems) called “the middling thousand,” and a thousand of those (or a billion world systems) called “the great thousand.” The last of the three categories, “the great thousand of three thousand world systems,” thus includes a billion world systems.


  22. W tym miejscu odbiorca nie jest wyszczególniony ani w żadnym z czterech tybetańskich wydań, ani w komentarzu Kamalasili, podczas gdy w sanskryckim wydaniu Edwarda Conze odbiorca jest wyszczególniony, jako tathagatowie arhatowie doskonale urzeczywistnieni buddhowie.

    22. No recipient is specified in any of the four Tibetan editions nor in Kamalashila’s commentary at this point, whereas Conze’s Sanskrit edition specifies the recipients as the tathagata arhat perfectly completed buddhas.


  23. Komentarz Kamalasili (s. 227a) interpretuje “wziąwszy” jako “wykonane recytując” (bzung nas ni zhes bya ba kha ton du byas ba’o). W komentarzu tybetańskim (s. 93–4) mamy: “Wziąć, to wziąć sobie słowa do umysłu (co pasuje zastosowane nawet do posiadania tekstu w dłoni) i recytować.

    23. Kamalashila’s commentary (p. 227a) explains “having taken” as “done in recitation” (bzung nas ni zhes bya ba kha ton du byas ba’o). The Tibetan commentary says (p. 93–4), “To take is to take the words to mind – suitable to apply even to having the text in hand – and to recite.”


  24. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog występuje liczba pojedyncza. W wydaniach Lanczu i Małym występuje liczba mnoga.

    24. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions both have singular. The Lanchou and small texts both have plural.


  25. Conze tłumaczy sanskryt (sekcja 9a) “sa eva tasya-atmagraho bhavet sattva-graho jiva-graho pudgala-graho bhaved iti” jako “…wtedy byłoby to w nim chwytanie jaźni, chwytanie istoty, chwytanie duszy, chwytanie osoby”. Jednakże, komentarz tybetański wyjaśnia dopełniacz “tego” (“de’i” lub “de yi”) następująco (s. 95): “Mówiąc, ‘to byłoby chwytanie tego jako jaźni’ (de nyid de yi bdag tu ’dzin par ’gyur ro) naucza (chwytania się) osoby i rezultatu jako chwytanie jaźni oraz prawdziwe chwytanie. Pierwsze jest chwytaniem się jaźni osoby, a drugie jest chwytaniem się jaźni zjawisk”. Można by argumentować, że lepiej jest przetłumaczyć frazę “de nyid de’i bdag tu ’dzin par ’gyur lags so” raczej jako “byłoby to chwytanie się jaźni tego”, niż “byłoby to chwytanie tego jako jaźni”. Ale według szkoły Madhjamaka Prasangika działanie mentalne nazywane “chwytanie jaźni” lub “chwytanie jako jaźni ” (bdag tu ’dzin pa) ma za swój obiekt odniesienia jaźń konwencjonalną osoby (lub innych zjawisk) i wyobraża to sobie, jako prawdziwie istniejącą jaźń. “Jaźń” występująca w określeniu “chwytanie jaźni” nie jest tym, co jest chwytane.

    25. Conze translates the Sanskrit (section 9a) “sa eva tasya-atmagraho bhavet sattva-graho jiva-graho pudgala-graho bhaved iti” as “…then that would be in him a seizing of self, seizing of a being, seizing of a soul, seizing of a person.” However, the Tibetan commentary explains the genitive “of that” (“de’i” or “de yi”) as follows (p. 95): “Saying, ‘that itself would be grasping of that as a self’ (de nyid de yi bdag tu ’dzin par ’gyur ro) teaches (grasping to) the person and the result as self-grasping and true grasping. The first is grasping to a self of the person and the second is grasping to a self of phenomena.” One might argue that it is better to translate the phrase “de nyid de’i bdag tu ’dzin par ’gyur lags so” as, “that itself would be a grasping to a self of that,” rather than, “that itself would be a grasping of that as a self.” But, according to the Prasangika Madhyamaka school, the mental action called “self-grasping” or “grasping as a self” (bdag tu ’dzin pa) takes as its referent object the conventional self (of a person or other phenomena) and conceives of it as a truly existent self. The “self” of “self-grasping” is not what is being grasped.


  26. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog, jak również w sanskryckim wydaniu używanym przez Edwarda Conze nie ma następującej sentencji, która jest obecna w dwóch innych tybetańskich wydaniach: “Bhagawanie, jeżeli "Jednokrotnie powracający" miałby pomyśleć ‘Osiągnąłem rezultat "Jednokrotnie powracającego" ’, to byłoby to chwytanie tego jako jaźni, chwytanie jako czującej istoty, chwytanie jako żyjącej istoty, chwytanie jako osoby.”

    26. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions, as well as the Sanskrit edition used by Conze, leave out the following sentence found in the other two Tibetan editions: “Bhagavan, if the once-returner were to think ‘I have attained the result of once-returner,’ that itself would be a grasping of that as a self, grasping as a sentient being, grasping as a living being, grasping as a person.”


  27. Ponownie, następująca sentencja jest pozostawiona, jak poprzednio: “Bhagawanie, jeżeli "Nie powracający" miałby pomyśleć ‘Osiągnąłem rezultat "Nie powracającego" ’, to byłoby to chwytanie tego jako jaźni, chwytanie jako czującej istoty, chwytanie jako żyjącej istoty, chwytanie jako osoby.”

    27. Again, the following sentence is left as before: “Bhagavan, if a non-returner were to think, ‘I have attained the result of non-returner,’ that itself would be a grasping of that as a self, grasping as a sentient being, grasping as a living being, grasping as a person.”


  28. Conze tłumaczy to jako “czołowy wśród tych, którzy przebywają w spokoju” (skt: arana-viharinam agryo; tyb.: nyon mongs pa med par gnas pa rnams kyi mchog). W przekładzie „Rozpraw Buddhy średniej długości” (Madźhima Nikaja) (s. 1345, n. 1263), jest wspomniane, że Subhuti był uznany jako czołowy w dwóch kategoriach, “ci, którzy żyją bez konfliktu oraz ci, którzy są godni darów”. Chociaż sanskryckie słowo “arana” może znaczyć “nie walczenie” (Apte, s. 213) a zatem “bez konfliktu” lub “spokój”, przekład z tybetańskiego “nyon mongs pa med pa” jako “bez cierpień” może odzwierciedlać intencję tego epitetu w tym sensie, że mówiono, iż Subhuti miał w sobie wiele złości, jako młodzieniec i musiał przezwyciężyć szczególnie to złe zachowanie, aby osiągnąć wyższe urzeczywistnienia.

    28. Conze translates this as “the foremost of those who dwell in peace” (Skt: arana-viharinam agryo; Tib: nyon mongs pa med par gnas pa rnams kyi mchog). In the translation of The Middle Length Discourses of the Buddha (Majjhima Nikaya) (p. 1,345, n. 1,263), it is mentioned that Subhuti was recognized as foremost in two categories, “those who live without conflict and those who are worthy of gifts.” Although the Sanskrit word “arana” can mean “not fighting” (Apte, p. 213) and hence, “without conflict” or “peace,” the Tibetan translation of “nyon mongs pa med pa” as “without afflictions” might reflect the intention of this epithet, in that Subhuti was said to be very angry as a youth and had to overcome this faulty behavior in particular to achieve higher realizations.


  29. Zaaranżowane pola (skt: keetra-vyuhan; tyb.: zhing bkod pa rnams) [Conze przełożył jako “harmonie pól Buddhy” a Schopen jako “ ‘wspaniałe aranżacje’ w mojej sferze aktywności”] odnoszą się do działań bodhisattwy polegających na tworzeniu przyczyn ich przyszłych pól buddhy.

    29. Arranged fields (Skt: keetra-vyuhan; Tib: zhing bkod pa rnams) [translated by Conze as “harmonies of Buddha-fields” and by Schopen as “ ‘wonderful arrangements’ in my sphere of activity”] refers to the bodhisattva activity of creating the causes of their future buddha-field.


  30. W tym miejscu w sanskryckim wydaniu Edwarda Conze jest “osobowa egzystencja” (skt.: atmabhava) oraz jest to użyte w następnym paragrafie dla słowa “ciało” (skt: kaya; tyb.: lus). Jednakże sanskryckie słowo “kaya” jest użyte na początku tego paragrafu (...jeżeli, na przykład, ciało istoty miałoby się stać do tego stopnia, miałoby się stać takie, tak wielkie jak góra Sumeru…) .

    30. Conze’s Sanskrit edition has “personal existence” (Skt: atmabhava) at this point and in the following paragraph for the word “body” (Skt: kaya; Tib: lus). However the Sanskrit word kaya is used at the beginning of this paragraph (...if, for example, the body of a being were to become thus, were to become like this, as big as Sumeru…)


  31. W sanskryckim wydaniu Edwarda Conze znajduje się “arocayami te Subhuti prativedayami te”, co przełożył on jako “Oto, co ogłaszam Tobie, Subhuti; oto, co daję Ci poznać” – oba zdania w pierwszej osobie. Jednakże we wszystkich czterech tybetańskich wydaniach użytych przy tym przekładzie mamy “rab ’byor, khyod mos par bya, khyod kyis khong du chud par bya’o”, druga fraza tego tłumaczona jest jako “powinieneś rozumieć”. Pierwsza fraza może być przetłumaczona jako “Ogłoszę Tobie” jeżeli przyjmiemy, że tybetańskie słowo “mos” (“cenić sobie” lub “wierzyć”) w rzeczywistości jest słowem “smos” (“wspomnieć” lub “ogłosić”), a jednym z sanskryckich odpowiedników “smos” jest “arocayati” (zobacz: Lokesz Ciandra, s. 1882). Aby dalej to skomplikować, w komentarzu Kamalasili mamy “mos par bya zhes bya ba ni ’dod pa ste, mos pa bskyed par bya’o khong du chud par bya’o zhes bya ba ni rtogs par bya ba ste shes rab bskyed do zhes bya ba’i tha tsig go / ’di la snga ma ni phyi ma’i ’bras bu’o / yang na phyi ma ni snga ma’i bshed pa’o / bshed ces bya ba ni sgra’o / wang dag par bstan zhes bya ba ni ’dod pa ste mos par bskyed pa’i don to.”

    31. Conze’s Sanskrit edition has “arocayami te Subhuti prativedayami te,” which he translates as “This is what I announce to you, Subhuti; this is what I make known to you” – both sentences in the first person. However, all four Tibetan editions used for this translation have “rab ’byor, khyod mos par bya, khyod kyis khong du chud par bya’o,” the second phrase of which translates as “you should understand.” The first phrase could be translated as “I shall announce to you” if we assume the Tibetan word “mos” (“appreciate” or “believe”) is actually “smos” (“mention” or “announce”), one Sanskrit equivalent of “smos” being “arocayati” (see Lokesh Chandra, p. 1,882). To complicate things further, Kamalashila’s commentary (p. 233a) has “mos par bya zhes bya ba ni ’dod pa ste, mos pa bskyed par bya’o khong du chud par bya’o zhes bya ba ni rtogs par bya ba ste shes rab bskyed do zhes bya ba’i tha tsig go / ’di la snga ma ni phyi ma’i ’bras bu’o / yang na phyi ma ni snga ma’i bshed pa’o / bshed ces bya ba ni sgra’o / wang dag par bstan zhes bya ba ni ’dod pa ste mos par bskyed pa’i don to.”


  32. Wydanie Lhasa Zhol różni się od pozostałych trzech wydań tybetańskich i sanskryckiego wydania Edwarda Conze: “…systemy światów równe ilości ziarenek piasku rzeki Ganges.”. Jako że wydaje się to ignorować poprzedzający obszerny przykład, wersja z pozostałych wydań została tu użyta zakładając, że popełniono błąd przy przepisywaniu.

    32. The Lhasa Zhol edition differs from the other three Tibetan editions and Conze’s Sanskrit edition by saying, “…world systems equal to the grains of sand of the river Ganges.” As this would seem to ignore the immediately previous elaborate example, the version of the other texts is used here on the assumption of scribal error.


  33. “Prawdziwym relikwiarz” (tyb.: mchod rten du gyur; skt: caityabhuta).

    33. “Real shrine” (Tib: mchod rten du gyur; Skt: caityabhuta).


  34. Wydania Lhasa Zhol i Pałacu Tog, jak również komentarz Kamalasili (s. 233b) zgadzają się co do tej listy. W wydaniach Lanczu i Małym mamy “ktokolwiek zajmuje się tą rozprawą Dharmy, przepisuje, zapamiętuje, trzyma, czyta, rozumie i należycie przyswaja ją w umyśle…”

    34. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions as well as Kamalashila’s commentary (p. 233b) agree on this list. The Lanchou and small editions have “whoever takes up this discourse of Dharma, writes, memorizes, holds, reads, understands, and properly takes to mind…”


  35. Słownictwo w wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog różni się od tego z wydań Lanczu i Małego. W pierwszych z nich tłumaczenie jest jak wyżej (sa phyogs de na ston pa yang bzhugs te, bla ma’i gnas gzhan dag kyang gnas so); w drugich mogłoby być przetłumaczone jako “W tym miejscu na Ziemi albo Nauczyciel albo jakiś taki guru przebywa” (sa phyogs de na ston pa’m, bla ma lta bu gang yang rung bar gnas so).

    35. The wording of the Lhasa Zhol and Tog Palace editions differs from that of the Lanchou and small editions. The former is as translated above (sa phyogs de na ston pa yang bzhugs te, bla ma’i gnas gzhan dag kyang gnas so); the later could be translated as “At that place on earth either the Teacher or some such guru abides” (sa phyogs de na ston pa’m, bla ma lta bu gang yang rung bar gnas so).


  36. Fragment manuskryptu z Gilgit rozpoczyna się od tego miejsca.

    36. The Gilgit fragment begins from this point.


  37. W obu wydaniach, Lhasa Zhol i Pałacu Tog, mamy “trzydziestoma dwoma znakami Tathagaty” podczas gdy w sanskrycie i wydaniach Lanczu i Małym mamy “trzydziestoma dwoma znakami wielkiej istoty”.

    37. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions both have “thirty-two marks of the Tathagata” where as the Lanchou, small, and Sanskrit editions have “thirty-two marks of a great being.”


  38. W wydaniach Lanczu i Małym mamy “jeżeli ktoś biorąc nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, miałby prawidłowo nauczać go innych…”. Tekst tego paragrafu z fragmentu z Gilgit jest zgodny z wydaniami Lhasa Zhol i Pałacu Tog. Przekład Edwarda Conze miesza elementy z pozostałych wydań: “Pan: Ponownie Subhuti, przypuśćmy, że kobieta lub mężczyzna, dzień po dniu, wyrzekaliby się wszystkiego, co mają oraz wszystkiego, czym są, tak wiele razy, jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges i jeżeli wyrzekaliby się wszystkiego, co mają oraz wszystkiego, czym są, przez tak wiele eonów, jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges – to jeżeli ktoś inny wziąwszy z tej rozprawy o Dharmie tylko jeden werset o czterech linijkach zademonstrowałby i wyjaśniłby go innym…”.

    38. The Lanchou and small editions have “If someone, taking even as little as a stanza of four lines from this discourse of Dharma, were to correctly teach it to others…” The text of the Gilgit fragment for this paragraph accords with the Lhasa Zhol and Tog Palace editions. Conze’s translation, “The Lord: And again Subhuti, suppose a woman or man would day by day renounce all they have and all they are, as many times as there are grains of sand in the river Ganges, and if they should renounce all they have and all they are for as many aeons as there are grains of sand in the river Ganges – but if someone else would, after taking from this discourse on Dharma but one stanza of four lines, demonstrate and illuminate it to others…,” mixes elements from other texts.


  39. Słownictwo w wydaniach Lanczu i Małym różnią się: “Ta rozprawa na temat Dharmy nauczana jakkolwiek bardzo przez Tathagatę…”. Komentarz Kamalasili (s. 236b) zgadza się z takim odczytaniem i wyjaśnia znaczenie “jakkolwiek bardzo” jako “wyjaśnia bodhisattwom na jakkolwiek wiele sposobów jest godnych wyjaśnienia.”

    39. The wording of the Lanchou and small editions differs: “This discourse on Dharma taught however much by the Tathagata…” Kamalashila’s commentary (p. 236b) accords with that reading and explains “however much” as meaning “explain to the bodhisattvas with however many ways as are worthy to be explained.”


  40. Chociaż w wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “doceniać” (tyb.: mos pa), pozostałe dwa wydania tybetańskie, komentarz Kamalasili (s. 237b), jak również sanskrycki fragment z Gilgit, wszystkie one mają “zdumiewające” (tyb.: ngo mtshar; skt: aścaryam), a sanskryckie wydanie Edwarda Conze wybrało “trudne” (skt: duskaram).

    40. Although the Lhasa Zhol and Tog Palace editions have “appreciate” (Tib: mos pa), the other two Tibetan editions, Kamalashila’s commentary (p. 237b), as well as the Gilgit Sanskrit fragment all have “astonishing” (Tib: ngo mtshar; Skt: aścaryam), and Conze’s Sanskrit edition chooses “difficult” (Skt: duskaram).


  41. Chociaż Gregory Schopen zwraca uwagę, że we fragmencie z Gilgit jest “kaliradzia” (“zły król”), to we wszystkich czterech wydaniach tybetańskich, jak również w sanskryckiej wersji Edwarda Conze, jest “Kalinga” (nazwa królestwa lub rejonu w jakim się ono znajdowało).

    41. Although Schopen notes the Gilgit fragment has “evil king” (Skt: kalirajah), all four Tibetan editions as well as Conze’s Sanskrit have “Kalinga.”


  42. W sanskrycie: rśi.

    42. Skt: rśi.


  43. Dziesięć milionów (skt: koti; tyb.: bye ba) oraz sto miliardów (skt: niyuta; tyb.: khrag khrig) są powszechnie używane do odnotowania wielkich liczb.

    43. Ten million (Skt: koai; Tib: bye ba) and hundred billion (Skt: niyuta; Tib: khrag khrig) are commonly used in denoting large numbers.


  44. Chociaż brak jej w wydaniu Lhasa Zhol i sanskryckim wydaniu Edwarda Conze, w wydaniach Pałacu Tog, Lanczu i Małym istnieje w tym miejscu dodatkowa fraza “Powinno się rozumieć [karmiczne] dojrzewanie tego [tej rozprawy Dharmy] jako w samej rzeczy również niewyobrażalne.”

    44. Although missing in the Lhasa Zhol edition and Conze’s Sanskrit edition, the Tog Palace, Lanchou, and small editions each have an additional phrase here, “One should understand as just unimaginable also the maturation of this.”


  45. Tyb.: mchod rten; skt: caitya (caityabhuta). Sanskryckie słowo “stupa” jest również tłumaczone, jako to samo tybetańskie słowo “mchod rten”, lecz w sanskryckim tekście jest “caitya”. Wcześniej w tekście fraza “mchod rten du gyur” była przetłumaczona jako “prawdziwy relikwiarz”. Tutaj tybetańska fraza “mchod rten lta bur ’gyur ro” jest tłumaczona jako “stanie się podobne do relikwiarza”.

    45. Tib: mchod rten; Skt: caitya (caityabhuta). The Sanskrit word stupa is also translated as the same Tibetan word mchod rten but the Sanskrit text has caitya. Earlier in the text the phrase “mchod rten du gyur” was translated “real shrine.” Here the Tibetan phrase “mchod rten lta bur ’gyur ro” is translated as “will become like a shrine.”


  46. “Dręczony” (tyb.: mnar ba; skt: paribhuta). Conze przełożył sanskryckie słowo “paribhuta”, jako “poniżony”, a Schopen, jako “wyśmiany”. Jednakże Apte (s. 982) definiuje “paribhuta”, jako: “1. Zmożony, pokonany; 2. Zlekceważony, pogardzany”. Tybetańskie słowo “mnar ba” również odnosi się do tortur lub ogólniej do bólu agonii. Tybetański komentarz Cioni Grapy (s. 119–20) wylicza: “różne choroby i kłótnie, dysputy, wygrzebywanie win i zniewolenie, bicie, itd.”. Schopen odnotował to (notatka 11, s. 137) jako: “ta przeciwna zasłudze duchowej karma może być wyeliminowana w rezultacie złego traktowania przez innych z powodu przyjęcia pewnej praktyki lub pozycji”, ale generalnie wydaje się chodzić o to, że taka przeciwna zasłudze duchowej karma zostaje oczyszczona przez doświadczanie wielu typów cierpień.

    46. “Tormented” (Tib: mnar ba; Skt: paribhuta). The Sanskrit paribhuta is translated by Conze as “humbled” and by Schopen as “ridiculed.” However, Apte (p. 982) defines paribhuta as “1. Overpowered, conquered. 2. Disregarded, slighted.” The Tibetan mnar ba also refers to torture or excruciating pain in general. The Tibetan commentary by Cone Gragspa (pp. 119–20) lists “various illnesses and quarrels, disputes, unearthing of faults and bondage, beating, and so forth.” Schopen notes (note 11, p. 137) “that unmeritorious karma could be eliminated as a result of being abused by others for having adopted a particular practice or position,” but the general position seems to be that non-meritorious karma is purified by undergoing many types of suffering.


  47. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “ponad”, co jest w zgodzie z sanskrytem. W wydaniach Lanczu i Małym mamy “przed”.

    47. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions have “beyond,” which agrees with the Sanskrit. The small and Lanchou editions have “before.”


  48. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “mi pod”; w wydaniach Lanczu i Małym mamy “nye bar mi ’gro”. Obie frazy mogą być przekładem sanskryckiego “nopaiti”, czyli “zbliżać”.

    48. Lhasa Zhol and Tog Palace editions have “mi pod”; the small and Lanchou editions have “nye bar mi ’gro.” Both phrases can be translations of the Sanskrit nopaiti, “to approach.”


  49. Tyb.: yang dag pa de zhin nyid; skt.: bhuta-tathataya.

    49. Tib: yang dag pa de zhin nyid; Skt: bhuta-tathataya.


  50. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog, jak również we fragmencie z Gilgit, jest tak, jak przetłumaczono tutaj. W wydaniach Lanczu i Małym, jak również w jednym z wielu wydań sanskryckich, jakie konsultował Edward Conze (wydanie Pargitera), znajduje się dodatkowa fraza “lub nauczał”.

    50. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions as well as the Gilgit fragment have as here translated. The small and Lanchou editions as well as one of the several Sanskrit editions Conze consulted (that of Pargiter) have the additional phrase “or taught.”


  51. W wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy “istota obdarzona ludzkim ciałem”.

    51. The small and Lanchou editions have “a being endowed with a human body.”


  52. “Podobnie” oznacza tutaj “on nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. ”. Zobacz: Schopen (n. 15, s. 138).

    52. “Similarly” here means “he should not be called a ‘bodhisattva.’” See Schopen (n. 15, p. 138).


  53. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog, jak również we fragmencie z Gilgit, mamy słowo “bodhisattwa” powtórzone dwa razy. W wydaniach Lanczu i Małym, jak również w sanskryckim wydaniu Edwarda Conze, mamy słowo “bodhisattwa”, a po nim słowo “mahasattwa”.

    53. The Lhasa Zhol and Tog Palace editions and the Gilgit fragment have “bodhisattva” repeated twice. The small and Lanchou editions and Conze’s Sanskrit edition have “bodhisattva” followed by “mahasattva.”


  54. Conze przełożył “różne myśli” (skt: nanabhavam; tyb.: bsam pa tha dad pa), jako “różnorodne”, a Schopen, jako “różne”, ale przekład tybetański interpretuje sanskryckie słowo “bhavam”, jako “myśli” lub “inklinacje” (tyb.: bsam pa).

    54. “Different thoughts” (Skt: nanabhavam; Tib: bsam pa tha dad pa) is translated by Conze as “manifold” and by Schopen as “various,” but the Tibetan translation takes the Sanskrit bhavam as “thoughts” or “inclinations” (Tib: bsam pa).


  55. W pozostałych trzech tybetańskich wydaniach mamy “wyjaśnienie” (tyb.: bshad pa). Schopen w swojej “Notatce do tekstu z folio 9b” (s. 117, notatka 6), wydaje się rekonstruować sanskrycki odpowiednik słowa “wyjaśnienie” [skt: (bhasyama)nam] i cytuje szereg wydań, które posiadają sanskrycki ekwiwalent słowa “wyjaśnienie”. Conze pozostawia tekst bez tego czasownika.

    55. The other three Tibetan texts have “explanation” (Tib: bshad pa). In Schopen’s “Textual Note about Folio 9b” (p. 117, note 6), he seems to reconstruct the Sanskrit of “explanation” [Skt: (bhasyama)nam] and cites several editions that have a Sanskrit equivalent of “explanation.” Conze leaves the verb out.


  56. W wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy po prostu “to” (tyb.: de) podczas gdy w wydaniach Lanczu i Małym mamy “dlatego” (lub “tam”) (tyb.: de la). W wydaniu Edwarda Conze i we fragmencie z Gilgit mamy sanskryckie “tatra” (“dlatego” lub “tam”).

    56. The Lhasa Zhol and Tog Palace texts have simply “it” (Tib: de) whereas the small and Lanchou texts have “for it” (or “there”) (Tib: de la). Conze’s edition and the Gilgit fragment have the Sanskrit tatra (“for it” or “there.”)


  57. W wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy odwrotną kolejność, tzn. “nie jest obserwowana i nie istnieje”.

    57. The small and Lanchou texts have the opposite order, i.e., “is not observed and does not exist.”


  58. W wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy “nie równoważność i równoważność nie istnieją tam”, w sanskryckim wydaniu Edwarda Conze i we fragmencie z Gilgit mamy jedynie “dlatego nie równoważność w ogóle nie istnieje” (skt: na tatra kimcid visamas).

    58. The small and Lanchou texts have “inequivalence and equivalence do not exist there,” but Conze’s Sanskrit edition and the Gilgit fragment have only “for it, inequivalence does not exist whatsoever” (Skt: na tatra kimcid visamas).


  59. W wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy “zaangażował się w niewłaściwą ścieżkę” (tyb.: log pa’i lam du zhugs pa ste), a w wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “źle zaangażował się w porzucanie” (tyb.: log par spong bas zhugs pa ste), co jest w zgodzie z sanskrytem w wydaniu Edwarda Conze i z fragmentem z Gilgit “mithya-prahana-prasrta”.

    59. The small and Lanchou texts have “have engaged in the wrong path” (Tib: log pa’i lam du zhugs pa ste) but the Lhasa Zhol and Tog Palace texts read “have wrongly engaged by abandoning” (Tib: log par spong bas zhugs pa ste), which agrees with the Sanskrit in Conze’s edition and in the Gilgit fragment, “mithya-prahana-prasrta”.


  60. Sanskryckie słowo “dharmata” (tyb.: chos nyid) odnosi się do natury dharm, do natury zjawisk. Tutaj odnosi się do ostatecznej natury zjawisk, a nie jedynie do natury konwencjonalnej lub doktryny, jak to zostało przetłumaczone przez Schopena i Conze.

    60. The Sanskrit word dharmata (Tib: chos nyid) refers to the nature of dharmas, the nature of phenomena. Here, it refers to the ultimate nature of phenomena, not just the conventional nature nor the doctrine (as is translated by Conze and Schopen).


  61. W tybetańskim komentarzu Cioni Grapy (s. 141) mamy “Powodem nie widzenia (w pierwszym wersecie) jest to, że koniecznym jest widzenie dharmakaji buddhów (ciała natury), jako ciała ostatecznej natury (dharmata), a ciało przewodników, buddhów, dharmata, ostateczna prawda, nie jest obiektem, który może być poznany przez świadomość zniewoloną prawdziwym chwytaniem, ponieważ dharmakaji nie można poznać przy pomocy tej świadomości.”. Zobacz również dyskusję w komentarzu Kamalasili (s. 259a–b).

    61. Cone Gragspa’s Tibetan commentary (p. 141) says, “The reason of not seeing (in the first stanza) is that it is necessary to view the dharmakaya of the buddhas, the nature body, as the body of ultimate nature (dharmata) – and the body of the guides, the buddhas, dharmata, ultimate truth, is not an object to be known by an awareness bound by true grasping, because the dharmakaya is unable to be known by that awareness.” See also the discussion in Kamalashila’s commentary (pp. 259a–b).


  62. Skt: kasyacid dharmasya vinaśah prajnapta ucchedo va (veti); tyb.: chos la la zhig rnam par bshig gam, chad par btags pa.

    62. Skt: kasyacid dharmasya vinaśah prajnapta ucchedo va (veti); Tib: chos la la zhig rnam par bshig gam, chad par btags pa.


  63. W wydaniu Lhasa Zhol mamy “bezjaźniowe i nie wyprodukowane”, tak, jak w sanskryckim wydaniu Edwarda Conze (niratmakesu anutpattikesu). We fragmencie z Gilgit mamy tylko “bezjaźniowe” (niratmakesu), opuszczając “nie wyprodukowane”. W wydaniach Lanczu i Małym jest zgodność z wydaniem Lhasa Zhol, jeżeli chodzi o “bezjaźniowe i nie wyprodukowane”, ale zawierają one następujący tekst (materiał w nawiasach z komentarza Cioni Grapy, s. 143) “…jeżeli jakiś bodhisattwa (bezpośrednio urzeczywistnił znaczenie) bezjaźniowości (polegając na tej) rozprawie Dharmy (na tekście mądrości, która wykroczyła ponad) i osiągnął (wielką) umiejętność cierpliwego znoszenia dotyczącą (zjawisk) nie-wyprodukowania…”

    63. The Lhasa Zhol text has “selfless and unproduced” as does Conze’s Sanskrit edition (niratmakesu anutpattikesu). The Gilgit fragment has just “selfless” (niratmakesu), leaving out “unproduced.” The small and Lanchou texts agree with the Lhasa Zhol edition as to “selfless and unproduced” but have (parenthetical material from the commentary of Cone Gragspa, p. 143) “…if any bodhisattva (directly realized the meaning of) selfless (in dependence on this) Dharma discourse (the wisdom gone beyond text) and attained (the great) forbearance about (the phenomena of) non-production…”


  64. “Subhuti, nabywać, a nie niewłaściwie chwytać” (Tyb.: rab ’byor, yongs su gzung mod kyi, log par mi gzung ste; skt: parigrahitavyah subhute nograhitavyah). W sanskrycie mamy “powinno być nabyte, Subhuti, a nie powinno być schwytane”.

    64. “Subhuti, acquire, not wrongly grasp” (Tib: rab ’byor, yongs su gzung mod kyi, log par mi gzung ste; Skt: parigrahitavyah subhute nograhitavyah). The Sanskrit reads, “should be acquired, Subhuti, not should be grasped.”


  65. W wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy “wiedzieć” (tyb.: shes).

    65. The small and Lanchou texts have “know” (Tib: shes).


  66. Chociaż w wydaniu Małym oraz w wydaniu Lanczu mamy słowo “napisał” (tyb.: bris), wydaniach Lhasa Zhol i Pałacu Tog mamy “wziął” (tyb.: blang), co zgadza się z sanskryckim wydaniem Edwarda Conze i fragmentem z Gilgit (skt: udgrhya). Dalej, komentarz Kamalasili (s. 265b) wyjaśnia słowo “wziął” (tyb.: blang), jako “odczytując w recytacji” (tyb.: blangs nas zhes bya ba ni kha ton du bklags pa’o).

    66. Although the small and Lanchou texts have the word written (Tib: bris), the Lhasa Zhol and Tog Palace texts have taken (Tib: blang), which agrees with the Conze’s Sanskrit edition and the Gilgit fragment (Skt: udgrhya). Furthermore, Kamalashila’s commentary (p. 265b) explains taken (Tib: blang) as “reading in recitation” (Tib: blangs nas zhes bya ba ni kha ton du bklags pa’o).


  67. “Senior” (skt: sthavira; tyb.: gnas brtan)

    67. “Elder” (Skt: sthavira; Tib: gnas brtan)


  68. W trzech innych tybetańskich wydaniach mamy “ci bhikszowie, ci bodhisattwowie…”

    68. The three other Tibetan texts have “those bhikshus, those bodhisattvas…”


  69. Upasakowie i upasiki, to świeccy mężczyźni i kobiety, którzy złożyli świeckie ślubowania na całe życie. Mnisi nowicjusze i mniszki nowicjuszki mogą być zaliczeni do kategorii bhikszów i bhikszuń, czyli w pełni wyświęconych mnichów i mniszek.

    69. Upasakas and upasikas are lay men and women who have taken the life-long vows of a lay practitioner. Novice monks and novice nuns can be included in the categories of bhikshus and bhikshunis, the fully ordained monks and fully ordained nuns.


  70. Ten kolofon pochodzi z katalogu wydania Lhasa Zhol należącego do zbioru przekładów tybetańskich słów Buddhy [Kangjur] (bka’ ’gyur). W indeksie ACIP [Asian Classic Input Project] znajdujemy informację, że wydanie Lhasa Zhol powstało w 1934 na prośbę XIII Dalaj Lamy. Jednakże indywidualne teksty wchodzące w skład wydania Lhasa Zhol były tłumaczone w różnym czasie wcześniej. Treść kolofonu w całości: “Od przodu strony 215 (do tyłu strony 235), “Trzysta mądrość, która wykroczyła ponad” lub “Wadźra Przecinacz”. Jedna sekcja (bam bo). Opracowano poprawiając przekład hinduskiego opata Silendra Bodhi oraz Jesie De przy użyciu standardu nowego języka.”

    70. The colophon is found in the catalogue of the Lhasa Zhol edition of the collection of Tibetan translations of Buddha’s Words (bka’ ’gyur). The index of the ACIP says the Lhasa Zhol edition was composed in 1934 at the request of the Thirteenth Dalai Lama. The actual individual texts in the Lhasa Zhol edition, however, were translated at various times before that. The colophon says, in full, “From p. 215 front (till p. 235 back), the “Three Hundred Wisdom Gone Beyond” or “Vajra Cutter.” One Section (bam bo). Compiled, revising the translation of the Indian abbot Śilendra Bodhi and Yeshe sDe with the new language standard.”








LISTA ZAGADNIEŃ


  1. Subhuti zadaje pierwsze pytanie, które otwiera nauki zawarte w tej rozprawie Dharmy: “Bhagawanie, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, jak powinien przebywać na niej, jak powinien praktykować i jak kontrolować umysł?” Bhagawan w odpowiedzi prosi go, aby słuchał i właściwie zachował w umyśle jego wyjaśnienia.

  2. Ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, powinien wzbudzić w umyśle oświeconą motywację. Bhagawan wylicza rodzaje istot, które ostatecznie przejdą ze sfery smutku do sfery nirwany. Mimo, że niezliczone czujące istoty ostatecznie opuściły sferę smutku, to w ogóle nie spowodowano, aby jakakolwiek czująca istota ostatecznie opuściła sferę smutku. Jeżeli ktokolwiek angażuje się w rozróżnianie czującej istoty, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’.

  3. Bodhisattwa daje podarunek bez przebywania w jakimkolwiek zjawisku. Stosu duchowej zasługi tego bodhisattwy, który daje podarunek bez przebywania, nie jest łatwo zmierzyć.

  4. Nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków, ponieważ to, co Tathagata nazwał doskonałymi znakami, nie jest doskonałymi znakami. Dlatego należy postrzegać Tathagatę, jako znaki i brak znaków.

  5. W przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat, gdy święta Dharma całkowicie zginie, będą mahasattwowie bodhisattwowie obdarzeni moralnością, zaletami charakteru i mądrością.

  6. Ci, w których umyśle chociaż raz pojawi się wiara w wyjaśnienia słów takich sutr, jak ta, Tathagata o tym wie, Tathagata ich widzi. Wszystkie te czujące istoty wytworzą i doskonale zbiorą niezgłębiony stos duchowej zasługi.

  7. Jeżeli mahasattwowie bodhisattwowie angażowaliby się w rozróżnianie zjawisk, to byłoby to z ich strony mentalne chwytanie. Bodhisattwa nie powinien w błędny sposób mentalnie chwytać.

  8. Ta nieprześcigniona, doskonała i kompletna dharma oświecenia, którą w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistnił Tathagata, w ogóle nie istnieje. Ta dharma, która była nauczana przez Tathagatę, w ogóle nie istnieje. Ponieważ jakakolwiek dharma w oczywisty i kompletny sposób urzeczywistniona lub nauczana przez Tathagatę, nie ma być mentalnie chwytana.

  9. Osoba linii przekazu stworzyłaby niezmierny stos duchowej zasługi, całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów siedmioma typami cennych rzeczy aby składać dary. Ponieważ ten stos zasługi nie jest stosem, dlatego Tathagata mówi, ‘Stos zasługi, stos zasługi.’

  10. W porównaniu do osoby linii przekazu, która całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów siedmioma typami cennych rzeczy miałaby składać dary, jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie miałby wytłumaczyć i nauczać go innych, na tej podstawie wytworzony stos zasługi byłby nieobliczalny. Niedoścignione, doskonale urzeczywistnione oświecenie buddhów powstaje z tego. Ponieważ dharmy buddhy nazywane ‘dharmami buddhy’, są tymi dharmami buddhy, o których Tathagata nauczał, że nie istnieją; dlatego są nazywane ‘dharmami buddhy’.

  11. Nie wchodzi się w ogóle w nic, dlatego nazywa się go "Wchodzącym w strumień". Jeżeli ten "Wchodzący w strumień" miałby pomyśleć ‘Osiągnąłem rezultat "Wchodzącego w strumień" ’, to byłoby to chwytanie. Zjawisko wejścia w stan "Jednokrotnie powracającego" w ogóle nie istnieje. Dlatego mówi się "Jednokrotnie powracający".

  12. Ta dharma, którą otrzymał Tathagata od tathagaty arhata doskonale urzeczywistnionego buddhy Dipankary, w ogóle nie istnieje.

  13. Zaaranżowane pola nazywane ‘zaaranżowanymi polami’ są zaaranżowanymi polami, o których Tathagata nauczał, że nie istnieją; dlatego są nazywane ‘zaaranżowanymi polami’. Dlatego mahasattwa bodhisattwa powinien wzbudzić w umyśle stan pozbawiony przebywania, powinien wzbudzić w umyśle stan nie przebywania w niczym.

  14. Tathagata nauczał o tym, jako o czymś nie będącym rzeczą, dlatego jest to nazywane ‘ciałem’. Ponieważ Tathagata nauczał o tym, jako o czymś nie będącym rzeczą, dlatego jest to nazywane ‘dużym ciałem’.

  15. Jeżeli jakaś osoba całkowicie wypełniając siedmioma rodzajami cennych rzeczy, tak wiele systemów światów, jak wiele jest ziarenek piasku w tych wszystkich rzekach Ganges, miałaby to ofiarować tathagatom arhatom doskonale urzeczywistnionym buddhom, to wytworzyłaby ona dużo duchowej zasługi na tej podstawie.

  16. Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, miałby wytłumaczyć i nauczać go innych, na tej podstawie stos zasługi przez to wytworzony byłby nieobliczalny.

  17. Jeżeli w którymkolwiek miejscu na Ziemi nawet jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, jest recytowany lub nauczany, to miejsce na Ziemi jest prawdziwą stupą świata. W tym miejscu na Ziemi Buddha rezyduje; inne poziomy guru również tam przebywają.

  18. Ta rozprawa o Dharmie nazywa się ‘mądrość, która wykroczyła ponad’. Ponieważ ta sama mądrość, która wykroczyła ponad, której naucza Tathagata, nie wykroczyła ponad, dlatego jest nazywana ‘mądrością, która wykroczyła ponad’.

  19. Dharma, która jest nauczana przez Tathagatę w ogóle nie istnieje.

  20. O tym, co jest cząstką ziemi Tathagata nauczał, jako o czymś, co nie jest cząstką; dlatego jest to nazywane ‘cząstką ziemi’.

  21. Te trzydzieści dwa znaki wielkiej istoty, o których naucza Tathagata, Tathagata naucza o nich, jako o czymś, co nie jest znakami; dlatego są nazywane ‘trzydziestoma dwoma znakami tathagaty’.

  22. Jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek tekstu pochodzącego z tej rozprawy o Dharmie, również miałby nauczać go innych, na tej podstawie wytworzyłby on wiele wielkich nieobliczalnych duchowych zasług.

  23. Te czujące istoty, które osiągną prawidłowe rozróżnienie na podstawie wyjaśnień dotyczących tej sutry, będą najbardziej zdumiewające. Ponieważ to, co jest prawidłowym rozróżnieniem, nie jest rozróżnieniem; dlatego Tathagata nauczał prawidłowego rozróżnienia, mówiąc: ‘prawidłowe rozróżnienie’.

  24. Ta najwyższa mądrość, która wykroczyła ponad, która jest nauczana przez Tathagatę, była również nauczana przez niezgłębionych bhagawanów buddhów, dlatego jest nazywana ‘najwyższą mądrością, która wykroczyła ponad’.

  25. To, co jest cierpliwością Tathagaty, która wykroczyła ponad, nie wykroczyło ponad. Bhagawan powiedział, że nie powstało w nim rozróżnienie, ale nie było również nie-rozróżnienia. Jeżeli w tamtym czasie powstałoby w nim rozróżnienie jako jaźni, w tamtym czasie powstałoby również rozróżnienie złości.

  26. Mahasattwowie bodhisattwowie całkowicie porzucając wszelkie rozróżnianie powinni wzbudzić w umyśle motywację nieprześcignionego doskonałego całkowitego oświecenia. Powinno się wygenerować stan umysłu również nie przebywający w nie-zjawisku. Powinno się wygenerować stan umysłu nie przebywający w ogóle w czymkolwiek. To, co przebywa, nie przebywa. Bodhisattwa powinien ofiarowywać dary nie przebywając. Bodhisattwa powinien w ten sposób totalnie rozdać dary dla dobra wszystkich czujących istot. Jednakże, to, co jest rozróżnieniem jako czującej istoty, jest nie-rozróżnieniem. Ci, o których Tathagata nauczał, mówiąc: ‘wszystkie czujące istoty’ również nie istnieją.

  27. Osoby linii przekazu, które zajmują się tą rozprawą o Dharmie, uczą się jej na pamięć, czytają i rozumieją ją oraz poprawnie i gruntownie uczą jej innych w szczegółach, są oni znani Tathagacie, są oni widziani przez Tathagatę. Wszystkie te czujące istoty wytworzą niezgłębiony stos zasługi.

  28. Jeżeli ktoś usłyszawszy tę rozprawę Dharmy nie odrzuciłby jej, to wytworzyłby w ten sposób nieobliczalną zasługę na tej podstawie.

  29. Ta rozprawa Dharmy była nauczana przez Tathagatę dla korzyści i powodzenia czujących istot, które prawidłowo weszły na najwyższą i najlepszą ścieżkę. Ci, którzy zajmują się tą rozprawą o Dharmie, uczą się jej na pamięć, czytają i rozumieją ją oraz poprawnie i gruntownie uczą jej innych w szczegółach, są oni znani Tathagacie, są oni widziani przez Tathagatę. Wszystkie te czujące istoty będą zaopatrzone w niezgłębiony stos duchowej zasługi. Wszystkie te czujące istoty będą trzymać oświecenie na ramieniu. Ci, którzy cenią sobie to, co niższe, ci widzący jaźń, nie są w stanie jej usłyszeć, zająć się nią, nauczyć się jej na pamięć, czytać i rozumieć ją, gdyż jest to niemożliwe.

  30. W jakimkolwiek miejscu na Ziemi ta sutra jest nauczana, to miejsce na Ziemi stanie się godne tego, aby świat oddawał mu hołd, aby składać mu pokłony, aby z szacunkiem go okrążać. To miejsce na Ziemi stanie się podobne do stupy.

  31. Jakakolwiek osoba linii przekazu, która zajmuje się słowami sutry takiej, jak ta, uczy się ich na pamięć, czyta je i rozumie, będzie intensywnie dręczona, ponieważ jakiekolwiek nie cnotliwe uczynki z wcześniejszych żywotów, które zostały popełnione, z powodu udręki w tym życiu zostaną oczyszczone, a ta osoba osiągnie oświecenie buddhy.

  32. W przyszłym okresie, na koniec pięciuset lat, osoby linii przekazu, które zajmowałyby się tą sutrą, uczyły się jej na pamięć, czytały i rozumiały ją, otrzymają taką ilość duchowej zasługi, że gdyby Buddha miał wyrazić wielkość tego stosu zasługi, to czujące istoty oszalały by, byłyby wstrząśnięte. Ta rozprawa o Dharmie będąc niewyobrażalną, proces jej karmicznego dojrzewania, powinien również być znany, jako niewyobrażalny.

  33. Subhuti zadaje pierwsze pytanie, które otwiera nauki zawarte w tej rozprawie Dharmy, po raz drugi: “Bhagawanie, ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, jak powinien przebywać na niej, jak powinien praktykować i jak kontrolować umysł?” Ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy, powinien wzbudzić w umyśle motywację, myśląc w ten sposób: spowoduję, że wszystkie czujące istoty ostatecznie przejdą ze smutku do sfery nirwany, w której nie pozostają agregaty. Mimo, że w ten sposób spowodowano, iż czujące istoty ostatecznie opuściły sferę smutku, to w ogóle nie spowodowano, aby jakakolwiek czująca istota opuściła sferę smutku. Jeżeli bodhisattwa angażuje się w rozróżnianie czującej istoty, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’ dlatego, że dharma nazywana ‘ten, który prawidłowo wszedł na ścieżkę bodhisattwy’ w ogóle nie istnieje.

  34. Ta dharma, którą urzeczywistnił Tathagata, którą otrzymał od tathagaty Dipankary, doskonałe oświecenie, w ogóle nie istnieje. Ponieważ ta dharma, którą urzeczywistnił Tathagata, doskonałe oświecenie, w ogóle nie istnieje, dlatego tathagata Dipankara wygłosił przepowiednię na temat Buddhy, mówiąc: ‘Młody brahminie, w przyszłym okresie staniesz się tathagatą arhatem doskonale urzeczywistnionym buddhą nazywanym Siakjamuni.’ Dlatego, że ‘Tathagata’ jest epitetem takości rzeczywistości.

  35. Jeżeli ktoś miałby powiedzieć, że Tathagata urzeczywistnił doskonałe oświecenie, powiedziałby niesłusznie, dlatego, że ta dharma, którą urzeczywistnił Tathagata, doskonałe oświecenie, w ogóle nie istnieje. Ta dharma, którą urzeczywistnił Tathagata, nie posiada ani prawdy, ani fałszu. Dlatego ‘wszystkie dharmy to dharmy buddhy’ było nauczane przez Tathagatę. ‘Wszystkie dharmy’, one wszystkie są nie-dharmami. Dlatego jest powiedziane, że ‘wszystkie dharmy to dharmy buddhy’. To nauczane przez Tathagatę, jako ‘człowiek obdarzony ciałem i to dużym ciałem’, jest nauczane przez Tathagatę, jako coś nie będące ciałem, dlatego mówi się ‘obdarzony ciałem i to dużym ciałem’.

  36. Jeżeli jakiś bodhisattwa miałby powiedzieć, ‘Spowoduję, że czujące istoty ostatecznie opuszczą sferę smutku’, nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’. Ta dharma, która jest nazywana ‘bodhisattwa’ nie istnieje, dlatego było to nauczane przez Tathagatę, że ‘wszystkie dharmy są pozbawione czującej istoty, są pozbawione żyjącej istoty i są pozbawione osoby’.

  37. Jeżeli jakiś bodhisattwa miałby powiedzieć, ‘Urzeczywistnię zaaranżowane pola’, on również nie powinien być nazywany ‘bodhisattwą’, ponieważ zaaranżowane pola nazywane ‘zaaranżowanymi polami’, są tymi, o których Tathagata nauczał, jako o nie-zaaranżowanych, dlatego są nazywane ‘zaaranżowanymi polami’. Którykolwiek bodhisattwa uzna, że dharmy nie posiadają jaźni, mówiąc: ‘dharmy nie posiadają jaźni’, jest on wyrażony przez Tathagatę, jako bodhisattwa nazywany ‘bodhisattwą’.

  38. Tathagata posiada zwykłe ludzkie oko, boskie oko, oko mądrości, oko dharmy i oko buddhy.

  39. Buddha całkowicie zna kontinua świadomości różnych myśli wszystkich czujących istot, które istnieją w bardzo wielu systemach światów, ponieważ o tak zwanym ‘kontinuum świadomości’ Tathagata nauczał, jako o nie-kontinuum. Dlatego jest ono nazywane ‘kontinuum świadomości’. Przeszła, przyszła, ani teraźniejsza świadomość nie istnieje, jako przedmiot obserwacji.

  40. Jeżeli ktoś całkowicie wypełniając ten miliardkrotny system światów siedmioma typami cennych rzeczy miałby w ten sposób składać dary, wytworzyłby olbrzymi stos zasługi na tej podstawie. Jeżeli stos zasługi byłby stosem zasługi, Tathagata nie nauczałby o stosie zasługi nazywanym ‘stosem zasługi’.

  41. Nie powinno się postrzegać kogoś, jako Tathagatę, z powodu całkowitego osiągnięcia ciała formy, ponieważ ‘całkowite osiągnięcie ciała formy’ jest tym nauczanym przez Tathagatę, jako nie będące całkowitym osiągnięciem; dlatego jest ono nazywane ‘całkowitym osiągnięciem ciała formy’.

  42. Nie powinno się postrzegać kogoś, jako Tathagatę, z powodu posiadania doskonałych znaków, dlatego, że to, czego Tathagata nauczał, jako doskonałych znaków, było nauczane przez Tathagatę, jako nie będące doskonałymi znakami; dlatego są nazywane ‘doskonałymi znakami’.

  43. Jeżeli ktoś miałby powiedzieć, ‘Ta dharma jest demonstrowana przez Tathagatę’, on dezaprobowałby Tathagatę, ponieważ ta dharma nie istnieje, a on błędnie to uchwycił, ponieważ ta demonstrowana dharma nazywana ‘demonstrowaną dharmą’, do której odnosimy się, mówiąc: ‘demonstrowana dharma’, w ogóle nie istnieje.

  44. Czujące istoty, ani nie są czującymi istotami, ani nie są nie-czującymi istotami. Tak zwane ‘czujące istoty’, ponieważ były nauczane przez Tathagatę, jako nie-czujące istoty, są dlatego nazywane ‘czującymi istotami’.

  45. Ta doskonała dharma oświecenia, którą urzeczywistnił Tathagata, w ogóle nie istnieje. Dlatego nawet najmniejsza dharma nie istnieje i nie jest obserwowana; dlatego jest ona nazywana ‘doskonałym oświeceniem’.

  46. Ta dharma jest równoważna, ponieważ dla niej nie równoważność w ogóle nie istnieje; dlatego jest ona nazywana ‘doskonałym oświeceniem’. Doskonałe oświecenie – równoważne jako bezjaźniowe, pozbawione czującej istoty – jest urzeczywistnione poprzez wszystkie cnotliwe dharmy. Cnotliwe dharmy nazywane ‘cnotliwymi dharmami’, są nauczane przez Tathagatę, jako nie-dharmy i dlatego są nazywane ‘cnotliwymi dharmami’.”

  47. W porównaniu do jakiejś osoby linii przekazu, zbierającej stos siedmiu typów cennych rzeczy w przybliżeniu równy górom Sumeru istniejącym w miliardzie systemów światów i składającej to w ofierze, jeżeli ktoś wziąwszy nawet tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek z tej mądrości, która wykroczyła ponad, miałby nauczać go innych, w porównaniu do tego stosu zasługi, wcześniejszy stos zasługi, nie zbliżywszy się nawet do setnej jego części, nie wytrzymuje porównania.

  48. Te czujące istoty, które są wyzwolone przez Tathagatę, w ogóle nie istnieją. Jeżeli jakaś czująca istota miałaby być wyzwolona przez Tathagatę, to byłoby to ze strony Tathagaty mentalne chwytanie. Tak zwane ‘chwytanie’, nauczane przez Tathagatę, jako nie-chwytanie, jest mentalnie chwytane przez dziecinne zwykłe istoty. Tak zwane ‘dziecinne zwykłe istoty’, były nauczane przez Tathagatę, jako nie-istoty; dlatego są nazywane ‘dziecinnymi zwykłymi istotami’.

  49. Jeżeli ktoś byłby postrzegany, jako tathagata, z powodu doskonałych znaków, to nawet król czakrawartin byłby tathagatą; dlatego nie postrzega się kogoś, jako tathagatę, z powodu doskonałych znaków.

  50. Buddha powiedział: “Ktokolwiek widzi mnie jako formę, ktokolwiek zna mnie jako dźwięk, źle zaangażował się w porzucanie, te istoty nie widzą mnie. Buddhowie są oglądaną dharmatą; przewodnicy są dharmakają. Ponieważ dharmata nie ma być znana, nie jest możliwa do poznania.”

  51. Jeżeli ktoś mentalnie tak to chwyta, że ‘buddha jest sobą z powodu doskonałych znaków’, nie powinno się tak tego widzieć, ponieważ tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha nie urzeczywistnia doskonałego oświecenia z powodu doskonałych znaków.

  52. Jeżeli ktoś mentalnie tak to chwyta, że ‘jakaś dharma została desygnowana, jako zniszczona lub anihilowana przez tych, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy’, to nie powinno się tak na to patrzeć; ci, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy, nie desygnowali żadnej dharmy w ogóle, jako zniszczonej lub anihilowanej.

  53. Jeżeli jakiś bodhisattwa potrafi cierpliwie znosić to, że dharmy są bezjaźniowe i nie wyprodukowane, to na tej podstawie wytworzy wielki stos duchowej zasługi. Stos zasługi nie powinien być mentalnie chwytany przez bodhisattwę. Czy stos duchowej zasługi nie powinien być nabyty przez bodhisattwę? Tak, powinien być nabyty, a nie niewłaściwie mentalnie chwytany; dlatego jest to nazwane ‘nabyty’.

  54. Jeżeli ktoś powie, ‘Tathagata odchodzi lub przychodzi lub stoi lub siedzi lub leży’, ta osoba nie rozumie znaczenia wyjaśnionego przeze Buddhę, ponieważ ‘tathagata’, czyli ‘Ten, który odszedł w taki sposób’, ani dokądkolwiek się nie wybiera, ani skądkolwiek nie przybywa; dlatego mówi się ‘tathagata arhat doskonale urzeczywistniony buddha’.

  55. Ten ‘miliardkrotny system światów’, o którym nauczał Tathagata, Tathagata nauczał o nim, jako o czymś, co nie jest systemem; dlatego mówi się ‘miliardkrotny system światów’. Jeżeli miałby to być system światów, byłoby to mentalne chwytanie solidnej rzeczy. To nauczane przez Tathagatę, jako mentalne chwytanie solidnej rzeczy, było nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest chwytaniem; dlatego mówi się ‘chwytanie solidnej rzeczy’. Mentalne chwytanie solidnej rzeczy jest konwencją; ta dharma nie istnieje w taki sposób, w jaki jest wyrażona, ale jest mentalnie chwytana przez zwykłe dziecinne istoty.

  56. To, co było nauczane przez Tathagatę, jako widzenie jako jaźni, było nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest widzeniem; dlatego mówi się ‘widzenie jako jaźni’.

  57. Ci, którzy prawidłowo weszli na ścieżkę bodhisattwy, powinni ocenić to tak, nie przebywając w ogóle w żadnym rozróżnieniu jako dharmie, ponieważ rozróżnienie jako dharma, nazywane ‘rozróżnienie jako dharma’, jest nauczane przez Tathagatę, jako coś, co nie jest rozróżnieniem; dlatego mówi się ‘rozróżnienie jako dharma’.

  58. Jeżeli jakaś osoba linii przekazu, która wziąwszy tak niewiele, jak tylko jeden werset składający się z czterech linijek z tej sutry doskonałości mądrości, miałaby nauczyć się go na pamięć lub czytać lub rozumieć lub poprawnie i gruntownie uczyć go innych w szczegółach, na tej podstawie wytworzona przez nią zasługa byłaby niepoliczalna.

  59. Jak powinno się poprawnie i gruntownie uczyć? Właśnie tak, jak poprawnie i gruntownie nie uczyłoby się; dlatego mówi się ‘poprawnie i gruntownie uczyć’. Jak gwiazda, wizualna aberracja, lampa, iluzja, rosa, bąbel, sen, błyskawica i chmura – spoglądaj w ten sposób na wszystko to, co złożone.






LISTA ZAGADNIEŃ

TEKST ŹRÓDŁOWY

MANTRA

KOLOFON

BIBLIOGRAFIA

PRZYPISY

SPIS TREŚCI







Free counter and web stats