Atisia Dipamkara Śridźniana

Aczarja Atisia Dipamkara Śridźniana (982–1054)


Lampa na ścieżkę do oświecenia

ang.: Lamp for the Path to Enlightenment
tyb.: Byang-chub lam-gyi sgron-ma
sanskryt: Bodhipathapradipa


Składam hołd bodhisattwie, młodzieńczemu Mandziuśriemu.

  1. Składam hołd z wielkim szacunkiem
    Zwycięzcom trzech czasów [ 1 ],
    ich naukom Dharmy oraz tym, którzy aspirują do duchowej cnoty.
    Z powodu nalegań dobrego ucznia Dziangciuba Ö
    zapalę lampę na ścieżkę do oświecenia.

  2. Zrozum, że są trzy rodzaje osób
    z powodu ich małych, średnich i najwyższych zdolności [ 2 ].
    Opiszę je, przejrzyście rozróżniając
    ich indywidualne cechy.

  3. Wiedz, że Ci, którzy w jakikolwiek sposób
    nie poszukują dla siebie więcej
    niż tylko przyjemności cyklicznej egzystencji
    są osobami o najniższych [małych] zdolnościach.

  4. Ci, którzy poszukują spokoju tylko dla siebie [ 3 ],
    odwracając się od przyjemności cyklicznej egzystencji
    oraz unikając destruktywnych uczynków,
    nazywani są osobami o średnich zdolnościach.

  5. Ci, którzy poprzez swoje osobiste cierpienia
    szczerze pragną kompletnie wyeliminować
    wszystkie cierpienia innych,
    są osobami o najwyższych zdolnościach.

  6. Dla tych wspaniałych istot,
    które pragną najwyższego oświecenia,
    wyjaśnię doskonałe metody
    nauczane przez duchowych nauczycieli.

  7. Zwracając się w stronę malowideł lub posągów
    całkowicie oświeconego buddhy,
    w stronę relikwiarzy lub świętych pism Dharmy,
    ofiaruj kwiaty, kadzidło — cokolwiek masz.

  8. Zaczynając od siedmioczęściowej praktyki
    w formie Modlitwy szlachetnego postępowania[ 4 ],
    z postanowieniem, by nigdy nie zawrócić z drogi
    do osiągnięcia ostatecznego oświecenia,

  9. z silną wiarą w Trzy Doskonałe Klejnoty Schronienia
    klękając na ziemi jednym kolanem
    z dłońmi złożonymi w geście modlitwy,
    rozpocznij od trzykrotnego przyjęcia Schronienia.

  10. Następnie, z uczuciem miłości
    wobec wszystkich żyjących stworzeń,
    weź pod uwagę, nie wykluczając żadnej,
    istoty cierpiące w trzech niższych sferach istnienia,
    cierpiące narodziny, śmierć i tak dalej.

  11. Ponieważ chcesz wyzwolić te istoty z cierpienia,
    jak również z samej przyczyny cierpienia,
    niezmiennie wzbudzaj w sobie postanowienie
    osiągnięcia oświecenia.

  12. Właściwości kultywowania takiej aspiracji
    są w pełni wyjaśnione przez buddhę Maitreję
    w sutrze „Gandavyuha[ 5 ].

  13. Gdy już dowiesz się o nieskończonych korzyściach
    płynących z intencji osiągnięcia pełnego oświecenia,
    czytając tę sutrę lub słuchając nauczyciela,
    wzbudzaj ją powtórnie, wielokrotnie, by stała się nieugięta.

  14. Sutra „Na życzenie Viradatty
    w pełni wyjaśnia duchowe zasługi takiej intencji.
    W tym momencie, dla podsumowania,
    zacytuję z niej tylko trzy wersy:

  15. Gdyby posiadała fizyczną formę,
    zasługa płynąca z tej altruistycznej intencji
    całkowicie wypełniła by całą przestrzeń
    i jeszcze wyszła poza nią.

  16. Gdyby ktoś miał napełnić drogocennymi klejnotami
    tak wiele
    czystych krain buddhów,
    jak wiele jest ziarenek piasku w rzece Ganges,
    by ofiarować to Protektorowi świata [ 6 ],

  17. zostało by to przewyższone
    przez ofiarowanie dłoni złożonych w geście modlitwy
    i skłonienie się umysłem ku oświeceniu,
    gdyż coś takiego nie ma granic.

  18. Gdy już rozwiniesz aspirację osiągnięcia oświecenia,
    wzmacniaj ją nieprzerwanie poprzez współdziałające wysiłki.
    Aby pamiętać o tym zarówno w tym, jak i w przyszłych żywotach,
    trzymaj się moralnych zasad prawidłowo,
    tak, jak zostało to wyjaśnione.

  19. Bez ślubowań zaangażowanej intencji [osiągnięcia oświecenia]
    taka doskonała aspiracja nie będzie wzrastać.
    Podejmij wysiłek, aby je definitywnie
    przyjąć [ślubowania zaangażowanej intencji],
    gdyż chcesz, aby Twoja aspiracja osiągnięcia oświecenia wzrastała.

  20. Ci, którzy utrzymują jeden z siedmiu rodzajów
    ślubowań indywidualnego wyzwolenia [pratimoksza]
    posiadają idealny warunek wstępny dla przyjęcia
    ślubowań bodhisattwy, ale nikt inny.

  21. Tathagata mówił o siedmiu rodzajach
    ślubowań indywidualnego wyzwolenia.
    Najlepszym z nich jest wspaniałe, czyste postępowanie,
    nazywane ślubowaniami w pełni wyświęconej osoby.

  22. Według rytuału opisanego w rozdziale poświęconym
    dyscyplinie ze „Stopni bodhisattwy[ 7 ],
    przyjmij ślubowania od dobrego i w pełni
    wykwalifikowanego duchowego nauczyciela.

  23. Zrozum, że dobry duchowy nauczyciel,
    to ten, który jest wprawny w odprawianiu ceremonii ślubowania,
    który sam żyje według tych samych ślubowań bodhisattwy
    oraz posiada pewność siebie i współczucie,
    by dać je innym.

  24. Jednakże, gdybyś próbował szukać
    takiego duchowego nauczyciela, ale nie mógł go znaleźć,
    wyjaśnię inną poprawną procedurę
    przyjęcia tych ślubowań.

  25. Napiszę tutaj bardzo przejrzyście, tak, jak było to wyjaśnione
    w sutrze „Ornament czystej krainy Mandziuśriego”,
    o tym, jak dawno temu, gdy Mandziuśri był Ambaradżą,
    wzbudził w sobie intencję osiągnięcia oświecenia:

  26. W obecności Protektorów wzbudzam w sobie
    intencję osiągnięcia pełnego oświecenia.
    Zapraszam wszystkie istoty, jako moich gości,
    by wyzwolić je z cyklicznej egzystencji.

  27. Od tego momentu, aż do osiągnięcia
    przeze mnie oświecenia, nie pozwolę sobie
    na przetrzymywanie szkodliwych myśli, gniewu,
    skąpstwa, zachłanności lub zazdrości.

  28. Będę kultywował czyste postępowanie,
    zaprzestanę złych uczynków i pożądania,
    rozradowany moimi ślubowaniami dyscypliny [bodhisattwy]
    będę trenował się w naśladowaniu buddhów.

  29. Nie będę żądny i zbyt skory
    do osiągnięcia oświecenia w najszybszy sposób,
    ale poczekam z tyłu i zostanę aż do końca
    choćby ze względu na jedną istotę.

  30. Oczyszczę nieograniczone,
    niewyobrażalne krainy
    a dla tych, co wołają mnie po imieniu,
    pozostanę przemierzając dziesięć kierunków przestrzeni.

  31. Oczyszczę wszystkie moje formy
    cielesnej i werbalnej aktywności.
    Moją mentalną aktywność też oczyszczę
    i nie zrobię już nic, co było by nieetyczne lub niemoralne.

  32. Gdy Ci, którzy przestrzegają ślubowań
    aktywnej altruistycznej intencji,
    wytrenowali się dobrze w trzech formach dyscypliny [ 8 ],
    ich szacunek dla tych trzech form dyscypliny rośnie,
    co powoduje czystość ich ciała, mowy i umysłu.

  33. Dlatego poprzez wysiłki wypełniania ślubowań czynione
    przez bodhisattwów w celu osiągnięcia czystego, pełnego oświecenia,
    dwie kolekcje [ 9 ] konieczne do jego osiągnięcia
    zostaną całkowicie uzupełnione.

  34. Wszyscy buddhowie mówią, że przyczyną skompletowania
    tych dwóch kolekcji — zbioru dotyczącego duchowych zasług
    oraz zbioru dotyczącego mądrości pustki —
    jest rozwijanie wyższej percepcji [ngon-she].

  35. Tak, jak ptak z nieukształtowanymi skrzydłami
    nie może latać wysoko po niebie,
    tak Ci, którzy nie posiadają mocy wyższej percepcji,
    nie mogą pracować dla dobra innych.

  36. Duchowa zasługa zebrana w jeden dzień
    przez tego, kto posiada wyższą percepcję,
    nie zostanie zebrana nawet przez sto żywotów
    przez kogoś nie posiadającego takiej wyższej percepcji.

  37. Ci, którzy chcą prędko skompletować
    dwie kolekcje do osiągnięcia pełnego oświecenia,
    osiągną wyższą percepcję poprzez wysiłek,
    nie przez lenistwo.

  38. Bez osiągnięcia medytacji shi-ne
    wyższa percepcja nie pojawi się.
    Dlatego podejmij systematyczne wysiłki,
    by osiągnąć medytację shi-ne.

  39. Tak długo, jak warunki dla medytacji shi-ne są niekompletne,
    medytacyjna stabilizacja nie pojawi się,
    nawet, gdyby usilnie medytować
    przez tysiące lat.

  40. Zatem dobrze utrzymując warunki wymienione
    w rozdziale „Zbiór do medytacyjnej stabilizacji”,
    skieruj swój umysł na jakikolwiek
    cnotliwy, ogniskujący obiekt.

  41. Gdy medytacja shi-ne zostanie już osiągnięta
    wyższa percepcja również zostanie osiągnięta,
    ale bez praktykowania paramity mądrości pustki
    przeszkody urojeń duchowej ignorancji nie zostaną usunięte.

  42. Dlatego, aby wyeliminować te wszystkie przeszkody
    na drodze do wyzwolenia i wszechwiedzy oświecenia,
    należy nieprzerwanie kultywować paramitę mądrości pustki
    w połączeniu ze zręcznymi metodami.

  43. Zarówno paramita mądrości pustki pozbawiona zręcznych metod,
    jak i zręczne metody pozbawione tej mądrości,
    stanowią formę zniewolenia.
    Dlatego nie zaprzestań żadnej z nich.

  44. Aby wyeliminować wątpliwości dotyczące tego,
    co nazywamy paramitą mądrości, a co zręcznymi metodami,
    Wyjaśnię przejrzyście różnicę
    pomiędzy zręcznymi metodami i mądrością.

  45. Oprócz paramity mądrości pustki
    wszystkie moralnie cnotliwe praktyki, takie,
    jak paramita szczodrości, są opisane przez Zwycięzców,
    jako zręczne metody.

  46. Ktokolwiek, pod wpływem zaznajomienia
    ze zręcznymi metodami, kultywuje mądrość pustki,
    ten szybko osiągnie oświecenie —
    lecz nie przez samą medytację nad pustką.

  47. Zrozumienie pustki inherentnej egzystencji
    poprzez urzeczywistnienie tego, że agregaty,
    składniki i źródła [ 10 ] istnieją, jako nie wyprodukowane,
    jest opisane, jako mądrość.

  48. Coś, co już istnieje, nie może zostać wyprodukowane,
    ani coś, co nie istnieje, jak kwiat rosnący na błękitnym niebie.
    Te błędy są absurdalne i dlatego
    nie wystąpią też oba jednocześnie.

  49. Nic nie może zostać wyprodukowane samo z siebie,
    ani z czegoś innego, ani z obu tych możliwości jednocześnie,
    ani nic nie może też zostać wyprodukowane zupełnie bez przyczyny [ 11 ],
    tak więc nic nie istnieje inherentnie, poprzez swoją samoistną własność.

  50. Ponadto, gdy wszystkie zjawiska zostaną zbadane
    według tego, czy są pojedyncze, czy mnogie,
    widać, że istnieją nie w samoistny sposób
    i tak zostaje potwierdzone, że egzystują nie inherentnie.

  51. Analityczne rozumowania z Siedemdziesięciu strof
    oraz z „Traktatu o Drodze Środka” i tym podobnych,
    dowiodły, że ostateczną naturą wszystkiego,
    co istnieje, jest pustka [inherentnej egzystencji].

  52. Ponieważ jest aż tak wiele fragmentów na ten temat,
    nie cytuję ich tutaj,
    a przytaczam ich konkluzje,
    proponując je w celu medytacji.

  53. Tak więc, czymkolwiek jest medytacja nad brakiem samoistności,
    jeżeli nie stwierdza ona inherentnej natury w zjawiskach,
    to jest kultywowaniem mądrości.

  54. Tak, jak mądrość [pustki] nie widzi inherentnej natury w zjawiskach,
    tak po przeanalizowaniu samej mądrości [pustki]
    według wyżej wspomnianych rozumowań,
    medytuj nad nią bez konceptualizowania.

  55. Naturą cyklicznej egzystencji,
    która pochodzi z konceptualizowania [ 12 ],
    jest konceptualizacja. Zatem eliminacja konceptualizacji
    jest najwyższym stanem nirwany.

  56. Ta wielka ignorancja konceptualizacji
    sprawia, że wpadamy w ocean cyklicznej egzystencji.
    A gdy odpoczywamy w stanie nie-konceptualnej stabilizacji,
    "podobna do przestrzeni" nie-konceptualność
    manifestuje się nam przejrzyście.

  57. Gdy bodhisattwowie nie-konceptualnie kontemplują
    tę wspaniałą naukę, dokonają transcendencji konceptualizacji,
    co jest bardzo trudne,
    w końcu osiągając stan nie-konceptualności.

  58. Upewniwszy się, wykorzystując w tym celu święte pisma
    oraz analityczne rozumowania, że zjawiska
    ani nie są wyprodukowane, ani nie istnieją inherentnie,
    medytuj nad tym bez konceptualizowania.

  59. Po takim medytowaniu nad takością [ 13 ],
    w końcu, po osiągnięciu "płomiennego żaru" i tak dalej,
    stan "bardzo szczęśliwego" oraz inne zostają zdobyte,
    a wkrótce potem również oświecony stan buddhy.

  60. Jeżeli życzysz sobie, abyś z łatwością stworzył
    dwie kolekcje konieczne do oświecenia
    poprzez aktywności uspokajania, wzrostu i tak dalej,
    uzyskane mocą tajemnej mantry,

  61. jak również mocą wielkich ośmiu oraz innych wielkich osiągnięć,
    jak "dobry dzban" — jeżeli pragniesz praktykować
    tajemną mantrę, tak, jak zostało to wyjaśnione
    w klasach tantr krija i ciarja [ 14 ],

  62. wtedy, aby otrzymać inicjację preceptora [ 15 ]
    musisz zadowolić wspaniałego duchowego nauczyciela
    poprzez służbę, wartościowe dary i tym podobne,
    jak również poprzez posłuszeństwo.

  63. Poprzez pełne udzielenie inicjacji preceptora
    przez duchowego nauczyciela, który został tak usatysfakcjonowany,
    zostajesz oczyszczony ze wszystkich złych uczynków
    i stajesz się zdolny do zdobycia potężnych urzeczywistnień.

  64. Ponieważ "Wielka tantra pierwotnego buddhy"
    stanowczo tego zabrania,
    Ci, którzy utrzymują ślubowania czystości,
    nie powinni przyjmować ani tajemnej inicjacji
    ani inicjacji mądrości.

  65. Jeżeli utrzymujący surowe praktyki czystego postępowania
    miał by przyjąć te inicjacje,
    ich surowe ślubowania były by osłabione
    przez wypełnienie takich zaleceń.

  66. A to stwarza przekroczenia, które są unieważniającą klęską
    dla utrzymujących dyscyplinę.
    Ponieważ z pewnością odrodzą się w niższych sferach istnienia,
    nie osiągną też żadnych urzeczywistnień [w tym życiu].

  67. Nie ma w tym błędu, jeżeli ktoś, kto otrzymał
    inicjację preceptora oraz posiada wiedzę takości,
    słucha wyjaśnień tantrycznych lub ich udziela
    i wykonuje rytuały ofiarnego spalania
    lub składa ofiary darów i tak dalej.

  68. Ja, mnich-senior Dipamkaraśri, widząc,
    jak było to wyjaśnione w sutrach i w innych naukach Dharmy,
    sporządziłem to zwięzłe wyjaśnienie
    na życzenie [dobrego ucznia] Dziangciuba Ö.


KOLOFON

Tak kończy się „Lampa na ścieżkę do oświecenia” napisana przez aczarję Dipamkarę Śridźnianę. Tłumaczenie, korekta i końcowa edycja zostały dokonane przez samego autora, wybitnego opata Atisię i przez wielkiego edytora, wydawcę, tłumacza i w pełni wyświęconego mnicha Gełej Lodrö. Nauki te zostały spisane w świątyni Thöling w Zhang Zhung.




Z angielskiego przełożył
mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski, czerwiec 2010.
Nieznacznie poprawiono w lipcu 2011.

Przekładu dokonano na podstawie tekstu:
Lamp for the Path to Enlightenment”,
translated from Tibetan by Ruth Sonam, Dharamsala, January 1997.
Copyright © Ruth Sonam 1997.


Books.google.com Atisha's lamp for the path to enlightenment






PRZYPISY

  1. Zwycięzcy trzech czasów, to wszyscy oświeceni buddhowie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

  2. Trzy rodzaje zdolności, to małe, średnie i najwyższe. Osoby o małych zdolnościach praktykują Dharmę z obawy przed odrodzeniem się w jednej z trzech niższych pod-sfer istnienia: (1.) piekielna, (2.) preta (tzw. głodne duchy), (3.) ziemska fauna — należących do głównej sfery "Pożądania" z motywacją osiągnięcia wartościowego duchowo odrodzenia w jednej z dwóch wyższych pod-sfer, jako człowiek lub bóg, posiadającego warunki do praktykowania Dharmy; osoby o średnich zdolnościach praktykują Dharmę z motywacją osiągnięcia wyzwolenia z samsary (mała nirwana); a osoby o najwyższych zdolnościach praktykują Dharmę z motywacją osiągnięcia pełnego oświecenia buddhy (wielka nirwana).

  3. Spokój tylko dla siebie, to mała nirwana, czyli ostateczne wyzwolenie się z cierpień samsary i osiągnięcie stanu arhata.

  4. Modlitwa szlachetnego postępowania”, to pierwsze dwanaście strof z modlitwy „Nadzwyczajnej aspiracji praktyki Samantabhadry” znanej również, jako Król modlitw”, a pochodzącej z sutry Gandavyuha, czyli ostatniego rozdziału sutry Avatamsaka”. Te dwanaście wersetów „Modlitwy szlachetnego postępowania” stanowi jedną z form tzw. siedmioczęściowej praktyki.

  5. Sutra „Gandavyuha”, to po angielsku The Array of Trunks Sutra.

  6. Protektor świata ; Protektor, to istota oświecona — buddha.

  7. Stopnie bodhisattwy, to „Bodhisattvabhumi”, czyli rozdział piętnasty traktatu Asangi zatytułowanego Yogacarabhumi-siastra”.

  8. Trzy formy dyscypliny, to inaczej trzy aspekty paramity dyscypliny etycznej: (1.) etyka powstrzymywania się od negatywnych uczynków; (2.) etyka podejmowania działań moralnych/etycznych; (3.) etyka pracy dla dobra wszystkich istot.

  9. Dwie kolekcje, to zbiór dotyczący duchowych zasług i zbiór dotyczący mądrości pustki, należące do danej osoby praktykującej na ścieżce do oświecenia.

  10. Agregaty, składniki i źródła, to pięć skupisk, czyli: 1. forma; 2. czucie; 3. rozróżnienie; 4. czynniki kompozycyjne; 5. świadomość. Pięć skupisk (skandha; agregat) było stosowane przez Buddhę w celu sklasyfikowania zjawisk, z których składają się istoty w samsarze.

  11. Nic nie może zostać wyprodukowane samo z siebie, ani z czegoś innego, ani z obu tych możliwości jednocześnie, ani nic nie może też zostać wyprodukowane zupełnie bez przyczyny — aczarja Atisia parafrazuje tu pierwszy wers pierwszego rozdziału (1:1) Mulamadhyamakakarika”, wielkiego dzieła aczarji arji Nagardziuny, zawierającego zasadniczą myśl fundamentów filozofii madhjamaka.

  12. Konceptualizowanie, to pojęcie z terminologii buddyjskiej, opisujące jeden z aspektów działania samsarycznego umysłu. Nie ma ono wiele wspólnego z potocznym znaczeniem tego słowa. Konceptualizacja, to inaczej tzw. karmiczna "projekcja" (mentalne "etykietkowanie") uwarunkowana duchową ignorancją. Eliminacja konceptualizacji (nie-konceptualność) odnosi się do praktyk medytacji w celu urzeczywistnienia mądrości pustki.

  13. Takość, to epitet pustki inherentnej egzystencji siunjata.

  14. Klasy tantr krija i ciarja, to dwie niższe z czterech klas tantr. Dwie wyższe klasy tantr to joga oraz najwyższa joga.

  15. Preceptor, to generalnie osoba upoważniona do udzielania buddyjskich ślubowań. W tym kontekście inicjacja preceptora, to po prostu nazwa własna tej inicjacji.





mnich buddyjski
Zbigniew Modrzejewski www.zbigniew-modrzejewski.webs.com

Free counter and web stats