Lama Dźe Tsongkhapa Losang Dragpa (1357–1419)




Pochwała nauki
o zależnym powstawaniu

Pochwała niedoścignionego Nauczyciela, Bhagawana Buddhy, za nauczanie mądrości pustki przy pomocy nauki o zależnym powstawaniu




  1. I bow down to you,
    Omniscient One, Highest of Teachers –
    Victor, who realized dependent arising
    And then taught it to others.

    1. Składam pokłon Tobie,
    Wszechwiedzący Buddho, najwyższy z Nauczycieli –
    Zwycięzco, który urzeczywistniłeś zależne powstawanie
    i potem nauczałeś o nim innych.


  2. Whatever problems there are in the world
    Have ignorance as their root.
    That ignorance, you taught,
    Is destroyed by perceiving dependent arising.

    2. Jakiekolwiek problemy nie istniałyby na świecie,
    ich źródłem jest ignorancja.
    Ta ignorancja, jak nauczałeś,
    zostaje zniszczona poprzez wgląd w zależne powstawanie.


  3. Given that, how then do the intelligent
    Fail to comprehend that
    The Path of dependent arising
    Is the very crux of all your teachings?

    3. Zatem, dlaczego inteligentne osoby
    nie potrafią tego pojąć,
    że ścieżka zależnego powstawania
    jest samym sednem wszystkich Twoich nauk?


  4. That being so, how could anyone find
    A more wondrous reason to praise you,
    O Protector, than for teaching
    Dependent arising?

    4. Skoro tak, to jak można by znaleźć
    bardziej zdumiewający powód do tego,
    aby oddać Tobie cześć i chwałę, Obrońco,
    niż ten, że nauczasz zależnego powstawania?


  5. What method of instruction is
    More marvelous than that which teaches:
    "Whatever depends upon causes
    Is void of inherent existence
    " ?

    5. Jaka metoda nauczania jest bardziej zadziwiająca,
    niż ta, która udziela tej wskazówki:
    Cokolwiek zależy od przyczyn
    jest pozbawione inherentnej egzystencji
    ” ?


  6. The way the immature apprehend [dependent arising]
    Does nothing but tighten the bonds of extreme views.
    But [when apprehended by] the wise,
    It is the very means of cutting
    The net of all elaborations.

    6. Sposób, w jaki niedojrzałe osoby pojmują zależne powstawanie
    sprawia tylko, że zacieśniają więzy swoich skrajnych poglądów.
    Ale, gdy jest ono rozważane przez mądre osoby,
    jest wtedy sposobem przecinania sieci wszystkich naddatków.


  7. As this teaching is seen nowhere else,
    Only you can be called "Teacher".
    To call a non-Buddhist "Teacher"
    Is flattery; like calling a fox a lion.

    7. Jako, że tej nauki nie można znaleźć w żadnym innym miejscu,
    tylko Ciebie można określić mianem "Nauczyciela".
    Nazwanie tirthiki "Nauczycielem" jest pochlebstwem;
    tak, jak nazwanie lisa lwem.


  8. Amazing Teacher! Amazing Refuge!
    Amazing Speaker! Amazing Savior!
    I prostrate to that Teacher
    Who masterfully taught dependent arising.

    8. Niesamowity Nauczyciel! Niesamowite Schronienie!
    Niesamowity Mówca! Niesamowity Zbawiciel!
    Składam pokłon temu Nauczycielowi,
    który w mistrzowski sposób nauczał zależnego powstawania.


  9. Benefactor, for the sake of helping beings
    You taught the peerless way
    That brings ascertainment of shunyata –
    The very heart of your teaching.

    9. Dobroczyńco, z tego względu, by pomagać istotom,
    nauczałeś niezrównanego sposobu,
    który pozwala ustalić istotę śiunjaty –
    samego serca Twoich nauk.


  10. How could they possibly fathom your system
    Of results arising in relation to their causes
    Who wrongly perceive that such a relationship
    Is contradictory or not established?

    10. Jak mogli by zgłębić Twój system nauk, w którym
    rezultaty powstają w powiązaniu ze swoimi przyczynami, Ci,
    którym niewłaściwie wydaje się,
    że takie powiązanie jest sprzeczne,
    lub, że nie ma podstaw?


  11. You maintain that when emptiness
    Is perceived as dependent arising,
    Emptiness of inherent existence
    Will no longer be seen as contradicting
    The validity of agent and action.

    11. Twierdzisz, że gdy pustka jest postrzegana,
    jako zależne powstawanie,
    wtedy pustka inherentnej egzystencji
    nie będzie postrzegana tak, jakby zaprzeczała
    zasadności wykonawcy działania i jego działaniu.


  12. You also maintain that as long as [beings]
    hold [emptiness] as being in opposition to that [dependent arising]
    – that empty objects cannot function and
    that agents cannot be empty –
    They will plunge into a frightening abyss.

    12. Twierdzisz również, że tak długo, jak istoty utrzymują,
    że pustka jest przeciwstawna zależnemu powstawaniu
    – puste obiekty nie mogą funkcjonować,
    a wykonawcy działania nie mogą być puści –
    wpadną one w przerażającą otchłań.


  13. It is because dependent arising
    Is found in your teaching
    That it is so well praised;
    And because there is neither utter nonexistence
    Nor existence by way of [an entity's] own essence.

    13. Dlatego, że ideę zależnego powstawania
    można znaleźć w Twoich naukach,
    cieszą się one tak wielką chwałą;
    jak również dlatego, że nauczasz
    równoczesny brak totalnej nicości oraz
    brak istnienia dzięki własnej esencji.


  14. Nondependece is like a skyflower.
    Hence, no existent is unrelated.
    If anything existed by way of its own nature,
    It would be contradictory for it to rely on causes and conditions.

    14. Nie-zależność jest podobna do kwiatu rosnącego na niebie.
    Stąd wynika, że wszystko, co istnieje, jest powiązane.
    Gdyby cokolwiek istniało dzięki własnej naturze,
    wtedy było by to sprzecznością,
    aby coś takiego zależało od przyczyn i warunków.


  15. Thus, since you taught that no phenomena exist
    Except those that arise dependently,
    There are no phenomena other than those
    That lack self-existent essence.

    15. Zatem, ponieważ nauczałeś, że oprócz tych zjawisk,
    które powstają w sposób zależny, innych nie ma,
    wynika z tego, że nie ma innych zjawisk, niż takie,
    którym brakuje samoistnej esencji.


  16. You taught that if any phenomenon
    Had the slightest inherent existence,
    Nirvana could not be achieved nor elaborations undone,
    Because a self-existent essence could not be reversed.

    16. Nauczałeś, że jeżeli jakiekolwiek zjawisko
    istniało by choć w najsubtelniejszy sposób inherentnie,
    to ani nirwana nie byłaby wtedy osiągalna,
    ani sieć wszystkich naddatków nie byłaby usuwalna,
    ponieważ samoistnej esencji nie można by wtedy unieważnić.


  17. Therefore, who would dare challenge
    What you taught so often and so well –
    A lion's roar amidst a throng of sages –
    The complete absence of self-existence?

    17. Zatem, kto odważył by się rzucić wyzwanie temu,
    czego nauczałeś tak często i tak dobrze –
    niczym potężny ryk lwa pośród tłumu mędrców –
    kompletnego braku samoistnej egzystencji?


  18. Not the slightest self-existence
    And „in reliance on 'this' 'that' arises,
    Are both correctly established,
    And, needless to say, exist together without contradiction.

    18. „Nie istnieje nawet najsubtelniejsza samoistna egzystencja
    oraz „polegając na 'tym', powstaje 'tamto'
    prawdziwość obu tych faktów jest prawidłowo dowiedziona,
    nie wspominając nawet o tym, że oba te fakty
    mają miejsce równocześnie bez jakichkolwiek sprzeczności.


  19. You said that by reason of dependent arising
    One will be able to avoid extreme views.
    This teaching, O Protector, is the reason that
    You are a teacher unsurpassed.

    19. Powiedziałeś, że przy pomocy zależnego powstawania
    będzie można uniknąć skrajnych poglądów.
    Ta nauka, Obrońco, jest powodem, dla którego
    jesteś niedoścignionym nauczycielem.


  20. That all things are empty of essence,
    And that from this [cause] this effect arises,
    Are two certainties that, rather than oppose,
    Support each other.

    20. To, że wszystkie rzeczy są pozbawione esencji,
    oraz to, że z tej przyczyny ten rezultat powstaje,
    są dwoma pewnikami, które, raczej niż zaprzeczać sobie,
    wspierają się wzajemnie.


  21. What is more amazing than this?
    What could be more wonderful?
    There is no other true way of
    Praising you than this!

    21. Co jest bardziej niesamowite?
    Co mogło by być wspanialsze?
    Nie ma innego prawdziwego sposobu
    by oddać Ci chwałę, niż ten!


  22. No wonder those enslaved by ignorance
    Have animosity toward you,
    And cringe at the very
    Words "no self-existence"!

    22. Nic więc dziwnego, że osoby zniewolone
    przez [duchową] ignorancję,
    czują animozję do Ciebie
    i kulą się na same słowa:
    brak samoistnej egzystencji”!


  23. There are those who accept dependent arising
    As the cherished treasure of your holy speach,
    Yet cannot bear the sound of the word "shunyata".
    This to me is strange indeed!

    23. Istnieją takie osoby, które akceptują zależne powstawanie,
    jako cenny skarb Twojej świętej mowy,
    lecz nie są w stanie znieść dźwięku słowa "śiunjata".
    Dla mnie jest to naprawdę dziwne!


  24. Now, if upon hearing
    The term "dependent arising",
    They take it to mean inherent existence,
    When in fact it is the highest door
    That leads to lack of self-existence...

    24. Jeżeli słysząc termin "zależne powstawanie"
    ktoś zrozumie to w sensie inherentnej egzystencji,
    gdy faktycznie jest to najwyższe wejście
    prowadzące do braku samoistnej egzystencji,


  25. How then could they possibly
    Be led to the noble path that pleases you,
    Trough that peerless entryway
    Well traveled by the holy ones?

    25. jak mogła by wtedy taka osoba zostać wprowadzona
    na szlachetną ścieżkę, która sprawia Ci radość,
    poprzez to niezrównane wejście
    uczęszczane przez święte osoby?


  26. Self-existence – not produced and not reliant;
    Dependent arising – reliant and produced;
    How could these coexist
    Without contradiction?

    26. Samoistna egzystencja – nie wyprodukowana i nie zależna;
    Zależne powstawanie – zależne i wyprodukowane;
    Jak mogłyby współistnieć
    bez sprzeczności?


  27. Therefore, that which is dependently arisen,
    Has always been utterly void of self-existence.
    Yet, because things still appear as self-existent,
    You taught that all this is like a magical display.

    27. Dlatego też to, co istnieje w wyniku zależnego powstawania,
    zawsze było zupełnie pozbawione samoistnej egzystencji.
    Ale, ponieważ rzeczy wciąż wydają się być samoistne,
    nauczałeś, że wszystko, co istnieje, jest podobne do magicznej iluzji.


  28. Furthermore, you taught that
    No debater could reasonably find fault
    With your teaching nor defeat you.
    It is this very teaching that renders them silent.

    28. Ponadto, nauczałeś, że żaden uczciwy oponent
    nie potrafił by wykazać niedociągnięć
    w Twoich naukach, ani pokonać Cię w debacie.
    To właśnie Twoja nauka o zależnym powstawaniu
    sprawia, że Twoi oponenci milkną.

  29. If you ask, "Why so?"
    It is because this explanation [of dependent arising]
    Dispels any chance to exaggerate or deny
    [The status of] entities seen and unseen.

    29. Jeżeli zapytasz, "Dlaczego?", to dlatego,
    że to wyjaśnienie przy pomocy zależnego powstawania
    wyklucza jakąkolwiek szansę na to, aby wyolbrzymiać lub negować
    status bytów widzialnych i niewidzialnych.


  30. This very path of dependent arising,
    The reason I regard your speech as unmatched,
    Also gives rise to the certainty that
    All your other teachings are true.

    30. Sama ta ścieżka zależnego powstawania,
    powód, dla którego uważam Twoją mowę za niezrównaną,
    sprawia również, iż wzrasta moje zaufanie i pewność,
    że wszystkie Twoje pozostałe nauki są prawdą.


  31. Once you gained true realization,
    You then taught well.
    Those who follow you,
    Rid themselves of problems by destroying the roots of evil.

    31. Po tym, jak osiągnąłeś prawdziwe urzeczywistnienie,
    zacząłeś nauczać.
    Ci, którzy praktykują według Twoich nauk,
    wyzbywają się problemów usuwając korzenie zła.


  32. Those who turn away from your teaching,
    Though they struggle long and hard,
    Only invite more problems,
    Because their self-grasping view is firmly held.

    32. Ci, którzy odwracają się od Twoich nauk,
    mimo, iż długo, wytrwale i ciężko medytują,
    stwarzają sobie tylko coraz więcej problemów,
    gdyż kurczowo trzymają się swojego skrajnego,
    chwytającego się "Ja", poglądu.


  33. Amazing! When the wise understand
    The difference between these two,
    Why wouldn't they feel respect for you
    From the very marrow of their bones?

    33. Niesamowite! Gdy mędrcy rozumieją różnicę
    między praktykowaniem i nie praktykowaniem Twoich nauk,
    dlaczego nie mieli by odczuwać wobec Ciebie
    najgłębszego szacunku?


  34. No need to speak of many teachings
    When even a vague understanding
    Of just one facet of your teachings
    brings supreme delight!

    34. Nie trzeba wspominać o zbyt wielu Twoich naukach,
    gdy nawet mgliste zrozumienie
    jednego ich aspektu
    wprawia w najwyższy zachwyt!


  35. Alas! My mind is marred by ignorance.
    Although I have long since taken refuge
    In the bounty of your excellence,
    I have yet to gain even its smallest part.

    35. Niestety! Mój umysł jest splamiony ignorancją.
    Mimo, że dawno przyjąłem schronienie
    w hojności Twojej doskonałości,
    muszę jeszcze zdobyć choćby jej najmniejszą cząstkę.


  36. But before this stream of life runs out,
    As it courses toward the Lord of Death,
    I am thinking myself fortunate to have
    Gained just a little faith in you.

    36. Ale zanim ten strumień życia dobiegnie końca,
    płynąc na spotkanie Pana Śmierci,
    myślę, że miałem szczęście
    zyskując choć trochę wiary w Ciebie.


  37. Among teachings, the teaching on dependent arising;
    Among [the types of] wisdom, wisdom of dependent arising.
    Like the Buddhas in the [many] worlds,
    You, and no others, know these to be completely supreme.

    37. Pomiędzy naukami, nauka o zależnym powstawaniu;
    Pomiędzy rodzajami mądrości, mądrość zależnego powstawania.
    Tak, jak buddowie z wielu innych światów,
    tutaj tylko Ty wiesz, że jedynie one obie
    kompletnie górują nad całą resztą.


  38. Everything you taught
    Is based on dependent arising –
    designed to effect nirvana.
    And your every deed – to yield nothing but peace.

    38. Wszystko, czego nauczałeś,
    jest oparte na zależnym powstawaniu –
    zaprojektowane przez Ciebie tak,
    aby w rezultacie pomogło w osiągnięciu nirwany.
    A wszystko, co robiłeś –
    by w rezultacie przyniosło tylko [duchowy] spokój.


  39. O, how marvelous your teachings are!
    Since they bring peace to all
    Whose ears they reach,
    Who would not want to uphold them reverently?

    39. O, jak niesamowite są Twoje nauki!
    Ponieważ przynoszą one [duchowy] spokój
    wszystkim tym, którym trafią do ucha,
    kto nie chciał by przestrzegać ich z szacunkiem?


  40. This system, free from contradiction from top to bottom,
    Overcomes all rivals and
    Grants to beings the two goals.
    In this I take increasing delight.

    40. Twój system nauk, od góry do dołu wolny od sprzeczności,
    zwycięża wszystkich rywali
    oraz pozwala istotom osiągnąć ich dwa cele.
    To sprawia, że coraz bardziej się nim zachwycam.


  41. For its sake you gave
    Again and again over countless eaons,
    At times your body, at times your life,
    Your dear family and ample wealth.

    41. Ze względu na niego
    przez niezliczone eony wielokrotnie poświęcałeś
    czasami swoje ciało, czasami swoje życie,
    swoją najdroższą rodzinę i olbrzymi majątek.


  42. Upon seeing the virtues of that Dharma
    Fathomed by your mind,
    I was drawn like a fish on a hook.
    How unfortunate not to have heard that teaching directly from you!

    42. Widząc zalety tej Dharmy
    zgłębionej przez Twój umysł,
    złapałem się na nią, jak ryba na haczyk.
    Jaka szkoda, że nie mogłem usłyszeć tej nauki
    bezpośrednio od Ciebie!


  43. By the force of that sorrow,
    My mind can't give up that thought;
    Like a mother whose mind is consumed
    By thoughts of her dear son.

    43. Z powodu siły tego żalu
    mój umysł nie potrafi się od niego uwolnić,
    tak, jak umysł matki pochłonięty
    myślami o jej ukochanym synu.


  44. Gdy myślę o Tobie udzielającym nauk –
    Oto jak nauczał Mistrz, rozświetlając wszystko wokoło
    wspaniałością swoich doskonałych znamion i znaków,
    otoczony kulą światła,


  45. przemawiający tak czystym głosem” –
    to ten obraz, pojawiając się w umyśle,
    uśmierza mój ból, tak, jak światło księżyca przynosi ulgę,
    przyjemnie chłodząc po upalnym dniu.


  46. Those, who are unskilled,
    Have made of your most excellent system
    A complete tangle,
    Much like the bel ba dza.

    46. Ci, którym brak właściwych umiejętności,
    zrobili z Twojego najwspanialszego systemu nauk
    istny węzeł gordyjski,
    podobny do trawy balbaza.


  47. Upon seeing this,
    I relied upon the works of sages
    And diligently sought
    Your true intent again and again.

    47. Widząc to,
    polegałem na pracach mędrców,
    po wielokroć pilnie szukając zrozumienia
    Twoich prawdziwych intencji.


  48. At that time, the more I studied the many texts
    Of our own and others' systems,
    The more my mind was
    Completely troubled by a net of doubt.

    48. W tamtym czasie, czym bardziej studiowałem prace
    naszego własnego systemu nauk oraz innych,
    tym bardziej martwił się mój umysł
    złapany w sieci wątpliwości.


  49. Droga, jaką wytycza Twój najwyższy system,
    unikający dwóch błędnych skrajności
    bytu absolutnego i kompletnej nicości,
    została wyjaśniona, tak, jak sam to prorokowałeś,
    przez arję Nagardziunę,

  50. którego traktaty, jak ogród rzadkich kwiatów nocy,
    rozkwitły w moim umyśle dzięki wielkiej dobroci mojego Guru,
    oświetlone białymi promieniami
    znakomitych wyjaśnień mistrza Czandrakirti
    ze źródła jego niepokalanej mądrości,

  51. co bez najmniejszych przeszkód
    przemierza szerokie przestrzenie świętych pism,
    przyćmiewając konstelacje fałszu
    i rozjaśniając serce ciemności skrajnych poglądów.
    W końcu mój udręczony umysł zaznał spokoju.

  52. Among all his deeds,
    The act of teaching is supreme.
    And of his teachings, this one is supreme.
    Therefore, the wise should remeber the Buddha for this!

    52. Wśród wszystkich jego czynów
    nauczanie jest najważniejsze.
    Ze wszystkich jego nauk, ta jest najważniejsza.
    Zatem mądre osoby powinny pamiętać o Buddzie
    właśnie z tego powodu.


  53. I became ordained as your follower,
    And studied your teachings in no meager way;
    – A monk who exerted himself in his spiritual practice.
    In this way I respectfully
    Honor the Great Sage.

    53. Przyjąłem święcenia, jako Twój wyznawca
    i szeroko studiowalem Twoje nauki –
    mnich, który podjął wysiłek w duchowej praktyce.
    W ten sposób z szacunkiem oddaję hołd Wielkiemu Mędrcowi.


  54. Since it is through the great kindness of a Lama
    That one even meets with such teachings
    Revealed by the consummate Teacher,
    I dedicate the virtue of composing this work
    to all beings without exception.
    May it serve as a cause for them to be taken
    Under the care of holy spiritual guides.

    54. Ponieważ to dzięki wielkiej dobroci guru
    mamy tę rzadką okazję, by spotkać się z takimi naukami,
    objawionymi przez doskonałego Nauczyciela,
    dedykuję duchową zasługę ze skomponowania tej pracy
    dla dobra wszystkich istot bez wyjątku.
    Niechaj posłuży ona, jako przyczyna tego,
    aby wszystkie istoty znalazły się pod opieką
    świętych duchowych przewodników.


  55. May the teachings of the One who only benefits others
    Remain undisturbed by the winds of bad thoughts,
    until samsara's end.
    And may the world always be filled with beings
    who have gained faith in the Master
    Through achieving correct understanding
    of his teaching system.

    55. Niechaj nauki Tego, który jedynie przynosi pożytek wszystkim,
    trwają niezakłócone wichrami złych myśli aż do końca samsary.
    Niechaj na świecie zawsze będą istoty,
    które posiadły wiarę w Buddhę przez osiągnięcie
    poprawnego zrozumienia systemu jego nauk.


  56. In all my future lives, even at the cost of life or limb,
    May I never stop or for a single moment slacken
    In upholding this, the Muni's excellent system,
    that clarifies the true nature of dependent arising.

    56. We wszystkich moich przyszłych żywotach,
    nawet za cenę zdrowia lub życia,
    niechaj nigdy nie spocznę lub choćby na moment osłabnę
    w moich wysiłkach przestrzegania tego doskonałego systemu Buddhy,
    który wyjaśnia prawdziwą naturę zależnego powstawania.


  57. I pray that I may spend both day and night
    Contemplating ways to spread this teaching –
    The one realized by that excellent Guide –
    Through strenuous practice and measureless hardship.

    57. Modlę się o to, aby dzień i noc
    kontemplować sposoby szerzenia tej nauki –
    urzeczywistnionej przez doskonałego Przewodnika –
    poprzez wytężoną praktykę i niezmierzony trud.


  58. If I exert myself to this end
    With extraordinary intent,
    May Brahma and Indra,
    Mahakala, and other guardians of the world,
    At all times willingly come to my aid.

    58. Jeżeli podejmę wysiłki w tym celu,
    powodowany nadzwyczajną intencją,
    niechaj Brahma i Indra, Mahakala
    oraz inni strażnicy świata
    zawsze ochoczo przychodzą mi z pomocą.






Jakąkolwiek duchową zasługę, jaka mogłaby przypadkiem wyniknąć z moich skromnych prób przekładu tego tekstu na język polski, w całości dedykuję mojemu świętemu guru, czcigodnemu Lamie Zopie Rinpocze, w intencji jego długiego życia, doskonałego zdrowia oraz niezwłocznego spełnienia jego altruistycznych życzeń dla dobra wszystkich czujących i cierpiących istot.


Z angielskiego przełożył
mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski, czerwiec 2011, Saka Dała
www.Zbigniew-Modrzejewski.webs.com

Przekładu dokonano na podstawie tekstu:
In Praise of Dependent Origination”.

Tekst w przekładzie Gavina Kilty:
Dependent Arising: A Praise of the Buddha”,

tekst w przekładzie Geshe Thuptena Jinpy:
In Praise of Dependent Origination”.





mnich buddyjski Zbigniew Modrzejewski www.Zbigniew-Modrzejewski.webs.com



Free counter and web stats